Mời bạn cùng chia sẻ với blog HƯƠNG NGÀN của Nhật Thành.

Thứ Tư, 12 tháng 12, 2018

CHUYỆN CỦA CHIẾC VÁY HỒNG



 Sáng chủ nhật đẹp trời, tôi được đem trưng bày trong tủ kính của một cửa hàng quần áo sang trọng. Tôi cảm thấy mình thật nổi bật bởi màu hồng tươi tắn và một dáng hình mềm mại thướt tha. Từ trong tủ kính, tôi ngắm nhìn thỏa thích người qua kẻ lại. Nhiều người liếc mắt nhìn tôi đầy thiện cảm. Cũng đúng thôi! Tôi xinh đẹp, sáng sủa, gọn gàng đáng yêu thế này cơ mà! Đâu cục mịch cù mì như mấy gã quần bò đứng bên kia, cũng không lôi thôi luộm thuộm như mấy chị váy dạ hội dài lết bết bên này.
   Bỗng một cô bé  đặt gánh rau xuống, dừng lại ngắm nghía! Trời ạ, sao cô bé ăn mặc cẩu thả thế? Nhìn kìa: cái quần xỉn màu, ngắn cũn cỡn không che hết đôi chân khẳng khiu đen đúa, cái áo rộng thùng thình, lem nhem những mủ chuối, mủ rau. Khuôn mặt cô bé gầy, đen xạm, mái tóc vàng hoe, cột vểnh lên như đuôi con gà trống choai! Duy chỉ có đôi mắt là rất sáng, rất trong. Đôi mắt ấy nhìn chăm chắm vào tôi với vẻ thèm muốn, ước ao. Trong lòng tôi vừa  hãnh diện, tự hào nhưng vừa lo lắng, sợ hãi. Nếu cô bé mua tôi thì sao? Chẳng lẽ vóc dáng xinh đẹp, kiêu sa, quí phái của tôi lại gắn với thân hình còm cõi, gầy gò kia sao? Tôi khẽ rùng mình… Cũng may, cô bé chỉ đứng ngắm một lát, ngó vào giá tiền rồi quảy gánh rau  cất bước. Trước khi đi còn ngoái lại nhìn tôi với một vẻ luyến tiếc không muốn rời.
  Tôi đang lén nhìn theo cô bé với một nỗi cảm thông … đãi bôi thì bất chợt bị lột ra khỏi ma-nơ-canh:
-         Chị và cháu xem chiếc này này. Phải nói là hết chê! Trời! Cháu xinh xắn mũm mĩm như thế mà mặc cái váy này thì khác nào thiên thần! Nói thật, tiên cũng còn thua ấy chứ!
  Trước mặt tôi là một người phụ nữ . Chiếc váy đỏ chói chang trên người cô ấy chỉ đủ che một phần cơ thể, để lộ ra đôi chân dài  nuột nà, đôi tay trần mát rượi. Rồi cổ…Rồi ngực… Cứ là  mịn như men sứ. Phía sau, một cô bé cũng trắng nõn, cũng mịn màng, cũng mát rượi. Cô bé mặc chiếc váy ren trắng, mắt tròn, má tròn, miệng tròn, trông xinh như búp bê!
-         Con thích chiếc này không?
Đôi mắt cô bé nhìn tôi một cách hờ hững:
-         Ở nhà con đã có bao nhiêu là váy, mẹ cứ mua thêm làm gì.
-         Con mặc thử xem.
 Cô bé ngúng nguẩy, dẩu đôi môi đỏ hồng nũng nịu:
-         Nãy giờ thử bao nhiêu cái, con mệt chết đi được.
-         Thì thôi, nhờ chị gói cho tôi cái này.
 Rồi cô cúi xuống thủ thỉ:
-         Con phải thật lộng lẫy trong đêm sinh nhật mới được.
   Cô rút ví. Ngón tay thon thả với những chiếc móng sơn đỏ chót gẩy nhẹ mấy tờ po li me mới cứng trong tập còn nguyên sê-ri, những tờ tiền chưa hề vướng giọt mồ hôi…

Tối.
 Phải nói là tôi đã sung sướng biết bao, hạnh phúc biết bao khi được khoe sắc trong buổi tiệc mừng sinh nhật cô bé tròn mười tuổi. Tiếng chúc mừng, tiếng cụng li, tiếng nhạc, tiếng hát cứ là rộn ràng, inh ỏi, tưng bừng… Cơ man nào là quà, là hoa.
-         Chúc bé Mai luôn xinh đẹp, học giỏi! Nào, chúc mừng sinh nhật! - Một chú ấn vào tay bé cái phong bì, mắt liếc nhanh về phía người bố đang khui chai rượu ngoại.
-         Cháu giống mẹ nên xinh là đương nhiên rồi, chị Như nhỉ? Cô cũng mừng sinh nhật cháu này – Một cô vừa đưa phong bì vừa cười duyên dáng.
-         Xinh như mẹ, thông minh như bố, sau này bé còn tiến xa, đúng không anh chị? – Một bác bóng bẩy trong bộ com lê tiếp lời và đặt chiếc phong bì lên bàn – Đây là quà sinh nhật cho hoa hậu tương lai của bác này.
  - Trời ạ, các cô các chú cứ bày vẽ... Anh chị cảm ơn tấm lòng của các cô các chú nhá. – Cô Như cười rạng rỡ, liếc nhìn chồng đang lần lượt rót đầy những li rượu. Mùi rượu ngoại cứ dịu dịu, cứ mơn man làm tôi ngây ngất. Phong bì vẫn tiếp tục được đặt trước mặt cô chủ của tôi với những lời chúc có cánh.  Cô chủ cứ dửng dưng, không vui cũng chẳng buồn. Không vui, bởi trong ngày sinh nhật mà chẳng có đứa bạn  nào đến (hay không dám đến?). Không buồn, bởi cô được mọi người quan tâm, săn sóc, chúc mừng. Tôi nghĩ thế và liếc nhìn đám áo váy đang bị nhốt im lìm trong tủ kia với một sự kênh kiệu không thèm dấu giếm!
 
 Ngày hôm sau.
-         Dọn dẹp nhà cửa rồi giặt chậu đồ trong nhà tắm nhé. –  Cô Như nói trống không .
-         Vâng, chị biết rồi ạ.-  Bác giúp việc nhỏ nhẹ.
-         Nhớ giặt tay, đừng giặt máy hỏng hết đồ đấy. – Lời nói lẫn trong tiếng xe nổ máy và bị gió vuốt ngược trở lại khi chiếc xe phóng đi.
  Bác giúp việc lôi chậu đồ ra khỏi nhà tắm. Tôi nằm chung với những váy, những áo, những quần, những đồ lót, những khăn, những mũ,…trong chiếc chậu to đùng đoàng.  Sau khi xả nước vào chậu cho ướt hết, bác cẩn thận rưới nước giặt vào, thứ nước  thơm lừng, tan nhanh, thấm vào từng thớ thịt, làn da chúng tôi. Tôi có cảm giác hơi xon xót nhưng sau đó dịu dần. Một lát, sau khi  lau dọn  phòng khách bừa bộn đêm qua, bác quay lại chậu đồ. Bỗng bác trố mắt, hốt hoảng:
-         Thôi chết rồi! Chiếc bút bi! Biết làm sao đây?- Bác lẩm bẩm, giọng như sắp khóc, cầm chiếc bút bi quẳng ra ngoài.
 Bác giơ tôi lên. Một vệt mực đen in rõ trên làn da hồng tươi của tôi! Vò, chà, xát. Tôi đau điếng đến trào nước mắt. Lại ngâm xà phòng, lại vò, lại chà, lại xát. Tay bác đỏ tấy lên, nhưng vết mực chẳng mờ đi được là bao.
 
  Cuộc đời ta thường có những khúc quanh, những lối rẽ mà nhiều khi ta không thể lường trước. Mỗi khúc quanh, mỗi ngã rẽ nó làm thay đổi số phận của mình. Bởi thế, chẳng ai biết được đời mình là sướng hay khổ, may mắn hay bất hạnh, giàu hay nghèo nếu chưa đi hết con đường số phận!  Và tôi cũng vậy.  Buổi trưa hôm đó, cuộc đấu khẩu giữa mẹ cô chủ và bác giúp việc đã làm thay đổi cuộc đời tôi.
-         Khi giặt, chị phải kiểm tra chứ! Cả một cái bút bi mà không thấy là sao?
-         Chị xin lỗi! Tại chị thiếu cẩn thận…
-         Xin lỗi! Xin lỗi mà được sao? Cái váy bằng cả tháng lương của chị đó, xin với chả lỗi!
-         Dạ, chị biết…nhưng giờ có nói gì thì…thôi, lần sau chị…
-         Có lần sau nữa sao? – Người mẹ kéo dài giọng – Đợi đến lần sau thì chị còn làm hỏng bao nhiêu thứ vì cái cẩu thả, luộm thuộm của mình!
-         Dạ…
-         Không dạ với vâng gì cả - chị ta vừa xịt keo lên mái tóc bồng bềnh vừa gay gắt – tiền lương tháng này của chị coi như đền cái váy.
-         Em ơi! – giọng bác giúp việc vữa ra trong nước mắt -  xin em rủ lòng thương…  con chị…
-         Thôi thôi! Thời buổi này cái gì nó cũng sòng phẳng, ngay cả anh em cũng khó nói chuyện tình nghĩa, nhé. Nếu thấy thiệt thòi thì chị cầm lấy cái váy, coi như tôi trả tiền công cho chị. Thế là được, chứ gì?
 Bác giúp việc quẹt nước mắt:
-         Thôi, cảm ơn em. Chị không dám…cái váy dù sao cũng còn mới…
 Người mẹ không ngoảnh lại, tô thêm mấy đường son vào cặp môi đỏ mọng rồi lạnh lùng:
-         Chị cầm về cho con nó mặc.  Để đó con bé  nhà em nó cũng không mặc nữa đâu! Chị không cầm, em cũng vứt.
 Tôi ra khỏi ngôi biệt thự sang trọng mà không kịp nói lời tạm biệt cô chủ  của tôi, bởi buổi trưa cô bé ăn tại trường để chiều học tiếp.
  Tối đó, tại ngôi nhà nhỏ của chị giúp việc, tôi bất ngờ gặp lại cô bé có đôi mắt rất sáng, rất trong kia. Khó có thể diễn tả được niềm vui sướng hạnh phúc ngời lên trong ánh mắt cô khi nhìn thấy tôi. Cô úp mặt vào tôi, hít hà mùi xà phòng thơm tho quyến rũ, rồi lại tung tôi ra ngắm nghía.
-         Cô Như tặng thật sao mẹ?
-         Con bé này, chẳng lẽ mẹ lừa con?
-         Ôi! Cô ấy tốt bụng quá đi mất! Sao cô biết con đang ước cái váy này mà tặng nhỉ? Hay cô ấy là cô tiên trong chuyện cổ tích bước ra hả mẹ?- Cô bé cứ líu lo – Có một vết mực nơi thân váy mẹ ạ, nhưng không sao, mai con mua nước tẩy là sẽ tẩy sạch tinh thôi!
-         Con cho lợn ăn rồi chứ?
-         Dạ, con cho rồi mẹ ạ. Tối nay con nấu canh măng với lại đậu phụ sốt cà chua. Mẹ tắm đi rồi con dọn cơm nhé.
  Tối đó, sau khi học bài xong, cô bé lại đem tôi ra. Cô thì thầm với người đàn ông trong ảnh:
-         Bố à, con có váy đẹp rồi này! Váy họ tặng, không mất tiền đâu bố! Bố ở trên trời có vui không? Con thì vui lắm bố ạ.
 Cô  bé mở trong cái hộp vuông bằng bàn tay ra, cầm xấp tiền được vuốt phẳng phiu, sắp theo thứ tự mười ngàn, năm ngàn, hai ngàn và xòe ra trước ảnh bố, thủ thỉ:
-         Bố xem này, con góp được hơn hai trăm tiền rau rồi đấy! Có váy mặc tết rồi, con chỉ cần hai mươi ngàn mua tất, tám mươi ngàn mua giày, thế là ổn! Còn lại con sẽ  bán rau góp thêm ít chục nữa, mua cho mẹ chiếc áo phao bố ạ. Mẹ dạo này yếu rồi, không đi phụ hồ được nữa, mẹ đi giúp việc cho người ta, hai mẹ con tằn tiện cũng đủ ăn đủ mặc, bố đừng lo. Cái váy đẹp thế này mà chị chủ nhà của mẹ tặng con đấy. Bố thấy cô ấy có tốt không? À bố ơi, tết này con và mẹ sẽ về quê, mẹ nói thế. Chà chà, con mặc váy hồng, đi tất trắng, diện đôi giày mới. Bố thấy con có xinh không? Xinh quá đi chứ, bố nhỉ? Ngày bố đi xa, con mới năm tuổi thôi. Giờ con mười tuổi rồi này, con lớn rồi này. Con không đi học thêm như các bạn, con ở nhà chăm vườn rau, chăm đàn gà, thái rau cho hai chú ỉn. Nhưng bố đừng lo, con tự học được, con của bố thông minh và giỏi giang như bố mà, đúng không bố? Giá mà ngày ấy bố không ngồi trên chiếc xe khách định mệnh ấy…  
  Hai giọt nước mắt ứa ra, lăn trên đôi má đen xạm của cô bé. Tôi cảm thấy lòng mình lâng lâng trong một cảm giác thật khó tả.  “Bé ơi, hãy cố gắng lên nhé, tôi sẽ luôn ở bên bé, cùng bé dự các cuộc vui với bạn bè, cùng bé về quê thăm ông bà. Tôi sẽ  luôn làm cho bé thật sự được nổi bật. Và sau này, khi bé lớn lên, tôi sẽ kể với mọi người rằng, cô bé lọ lem có chiếc váy hồng ấy, nay đã là một thiếu nữ xinh xắn, giỏi giang và cực kì tốt bụng” Tôi khẽ thầm thì như thế.
                                                       Mùa đông 2018
(Tạm để đây nhớ blog cất hộ để sửa sau nha)


Thứ Bảy, 1 tháng 12, 2018

SỰ TÍCH THÁC KÈM


Em giận anh chồng ơi
Bỏ đi vào núi thẳm
Chồng tìm em lâu lắm
Trèo núi lại lội khe
Chồng gọi em không nghe
Chỉ đá kia đáp trả
Dấu chân chồng vùi lá
Chẳng ai thấy được đâu!
Hết giận chồng đã lâu
Nhưng quên đường về bản
Giữa rừng sâu núi thẳm
Tóc em giờ trắng phau!
Chồng đứng trước vực sâu
Nước mắt tuôn thành suối
Lay em, em không nói
Gọi em, em không thưa
Chồng đứng hết ngày mưa
Lại đứng tàn ngày nắng
Mái tóc chồng phủ trắng
Quyện vào mái tóc em
Thế là có thác Kèm
Suốt ngày đêm cứ chảy!
Ơi lực chai lực xáo
Ơi phúa ẳn ơi mia
Giận nhau đừng bỏ đi
Để bạc đầu hối hận!
Con Cuông, 30/10/18
Thác Kèm ( Con Cuông)

CHIỀU NGHĨA TRANG VIỆT LÀO


Chiều xôn xao
Mênh mang mênh mang từng hàng bia mộ
Gió mon man hát lời muôn thuở
Ru anh, ru anh...ru anh...
Chiều thanh thanh 
Khói hương bay lên trời xanh ngoằn ngoèo dấu hỏi
Gần tám nghìn tấm bia không tên không tuổi
Họ là ai?
Thánh Gióng ngày xưa đuổi giặc chạy dài
Lập công rồi lấy tên làng để gọi
Các anh giờ đây tên khắc vào sông núi
Có gì để riêng khi tên cũng là chung?
Thánh Gióng ngày xưa lẫm liệt oai hùng
Đánh giặc xong, bay về trời: bất tử
Các anh hôm nay an lòng nơi Đất Mẹ 
Giặc tan rồi, hậu thế mãi tri ân.
Chiều cuối thu chầm chậm bước chân
Tôi nghe trong tán lá bồ đề xanh mát
Hình như các anh đang cùng nhau hát
Khúc quân hành quyện trong gió thu se...
Viết tại nghĩa trang Việt Lào (Anh Sơn)

LỜI DÒNG SÔNG


 Quá nửa đời phiêu bạt
Tôi lại về úp mặt vào sông quê
 ( Lời bài hát “ Khúc hát sông quê”)

Anh trở về úp mặt vào sông
Dòng xanh vẫn dịu dàng lặng lẽ
Anh có nghe thì thầm sông kể
Về  anh hùng Nguyễn Đăng Chế quê ta?

Trận địa của anh nơi ấy: bến phà
Nơi giặc Mỹ rải bom từ trường dày đặc
Hòng làm cho giao thông ta nghẹn tắc
Hòng làm cho chia cắt đôi bờ!

Hàng trăm người nước mắt như mưa
Khi nhìn đồng đội đứng sau bát hương vẫn cười ngạo nghễ!
Ai biết chết mà không hề run sợ?
Ai dám hi sinh mà không toan tính thiệt hơn?

Chiếc ca nô tăng tốc  từng vòng
Khi dưới nó thần Chết đang đợi trước!
Bom nổ rồi - tung cao cột nước
Nhấn năm người dũng sĩ xuống lòng sâu!

Năm trái tim quả cảm vẫn bên nhau
Cùng hát vang bài ca bất tử
Kiên cường biết bao hỡi những người chiến sĩ
Phà qua rồi! Nối liền mạch giao thông!

Anh trở về úp mặt vào sông
Nghe Lam giang thầm thì vẫn kể
Người anh hùng- nhà thơ - mang tên: Đăng Chế
Người chỉ huy gan dạ vô cùng!

Bao nhiêu năm nơi bão đạn mưa bom
Vẫn ngạo nghễ cười dù hai lần truy điệu
Vì sao ư? Chỉ một điều dễ hiểu
Dòng máu trong anh là dòng máu Lạc Hồng!

Tự hào thay khi ta về úp mặt vào sông
Dòng xanh mát thì thầm vẫn kể…
 (Viết nhân dịp chúc mừng nhà thơ Nguyễn Đăng Chế được phong anh hùng LLVT)






Thứ Tư, 25 tháng 4, 2018

CHUYỆN XƯA ...


  Đó là vào những năm đầu của thế kỷ XXI. Mới đó thôi mà tưởng như xa lắc xa lơ tự thuở nào! Tưởng xa lắc bởi câu chuyện tôi sắp kể ra đây có thể mọi người cho rằng nó diễn ra đâu từ ngày xửa ngày xưa…
Hồi đó, kỳ thi tốt nghiệp Trung học cơ sở đang là kỳ thi cực kỳ quan trọng. Nó không chỉ gây ra những căng thẳng, những bức bối, những phiền toái mà còn rất tốn kém, rất mất thời gian. Các em học sinh lớp chín phải đối mặt với hai lần thi: thi tốt nghiệp cấp hai và thi lên lớp 10. Để hạn chế những tiêu cực có thể xẩy ra trong thi cử, sở GD đã quyết định đổi Hội đồng coi thi trong toàn tỉnh. Ví dụ Quỳnh Lưu lên coi thi ở Quỳ Hợp, Quỳ Hợp coi thi ở Yên Thành, Yên Thành coi thi ở Nghĩa Đàn v.v…
Năm đó chúng tôi coi thi tại điểm trường Phan Đăng Lưu (Yên Thành). Hội đồng khoảng năm chục người hành quân từ Quỳ Hợp lúc sáng sớm. Chiếc xe khách 50 chỗ ngồi với lá cờ đỏ sao vàng phấp phới tung bay. Khí thế lắm! Sôi nổi lắm!
Xe đỗ trước cổng trường. Có mấy bóng phụ huynh, học sinh lấp ló. Chúng tôi nghĩ chắc đây là những người được phân công đến đón thầy cô về nhà trọ. Nhưng không! Họ chỉ đứng nhìn lom lom rồi chỉ trỏ, cười khúc khích:
- Eo ơi, dân tộc không mặc mấn bây ạ. Họ mặc quần hết tề!
- Nhìn kĩ đi, họ còn đánh phấn nữa bay tề!
- Trời, bây coi, mấy ngài tê còn đi guốc cao gót nữa chơ! Khiếp chưa, đi a rứa thì mần răng mà leo rú bây hề?
- Dân tộc cụng biết ăn mặc như ngài kinh hề.
Hóa ra dân quanh đây nghe nói các thầy cô Quỳ Hợp về coi thi nên tò mò đến “coi quân dân tộc hấn a răng”!
Ngồi la liệt nơi sân trường khoảng gần tiếng đồng hồ, chúng tôi mới thấy một cán bộ địa phương phóng xe đến:
- Bi dừ a ri, việc ăn ở thì hơi phiền một chút thầy cô ạ. Từ đây vô trong làng mất khoảng hơn hai cây số, các thầy cô chịu khó đi lại. Đường sá đây bằng phẳng chơ khung phải lội suổi trèo đèo như trên nớ. (Tức là Quỳ Hợp). Lưa ăn uống thì a ri: dừ đưng ngày mùa, họ đi gắt đến trưa ngay túi buổi, thầy cô nhờ họ nấu nướng cụng khó. Chi bằng ta ra quán, quán xá đây được cấy sặn chơ khung phẩy như trên Quỳ Hợp, coi thi xong ra đó ăn rồi về trong dân mà nghỉ.
Thầy trưởng đoàn, đồng thời là chủ tịch Hội đồng coi thi, nhẹ nhàng:
- Thưa đồng chí, chúng tôi về đây làm nhiệm vụ coi thi, một công việc đòi hỏi sự nghiêm túc, cẩn trọng, bài bản. Việc mượn nhà ở như thế tôi e rằng sẽ ảnh hưởng đến giờ giấc làm việc vì đi lại quá xa, việc đặt ăn ngoài quán chắc chắn không đảm bảo sức khỏe vì độ an toàn thực phẩm. Vậy nên tôi xin có ý kiến thế này: Nếu địa phương không mượn được nhà dân ở quanh trường, chúng tôi sẽ ghép bàn ghế lại, tá túc ngay trong trường. Về ăn uống, chúng tôi sẽ góp tiền thuê người nấu ăn cho hội đồng. Chúng tôi về đây là về công tác theo điều động của sở giáo dục, công việc coi thi “quyền rơm vạ đá” nên không dám khinh suất!
Hóa ra, nguyên nhân các gia đình quanh trường không cho mượn nhà trọ là vì “quân dân tộc ăn ở bẩn lắm, mà nghe nói lại hay có thuốc độc, hay có bùa ma chi đó. Sợ lắm, khiếp lắm, đừng cho họ vô nhà!”
Khi chúng tôi đi vào từng nhà dân để thuyết phục họ cho ở, nhiều người ngạc nhiên:
- Ô, nghe giọng các cô có vẻ như cũng người Kinh hề?
Chị Thu Việt – ngài Quỳnh Lưu chính hiệu – đáp:
- Các cô các thầy đây chủ yếu người dưới xuôi lên dạy ở Quỳ Hợp mà. Quỳnh Lưu có, Yên Thành có, Hưng Nguyên có, Đô Lương có…
- À, tui hiểu rồi. Các cô lên trên rú dạy học rồi lấy chồng dân tộc và ở luôn trên rú à?
Mọi người nhìn nhau cười.
Chỗ ở coi như ổn. Còn ăn uống chúng tôi vẫn phải ra quán.
Theo lời ông cán bộ địa phương thì là “quán ở đây sặn chơ khung phẩy như trên Quỳ Hợp”. Nhưng trong khi ở Quỳ Hợp, nhà hàng, quán xá chi chít chen nhau như nấm sau mưa thì ở đây, dọc đường gần trường, chỉ có mấy cái quán sơ sài, phía góc quán họ quây một cái chuồng nhốt vịt, ai có nhu cầu vịt luộc, mì tôm thịt vịt, vịt nấu xáo…thì gọi. Ngồi ăn thịt vịt, tận hưởng thêm mùi tanh tanh, thum thủm, nồng nồng của hỗn hợp khí do kết hợp phân, lông, lòng, tiết…từ khu nhốt và làm thịt vịt đưa đến, kể cũng có những đặc trưng khó lẫn với vùng quê khác!
Cơ khổ cho những cái bụng dân miền núi chưa thích nghi với đặc sản thịt vịt nơi đây! Rất nhiều giáo viên khi coi thi phải ôm bụng chạy vì Táo Tháo đuổi!
Thầy Hựu coi thi cùng phòng với tôi, thấy tôi mặt tái xanh tái xám, lắp bắp: “ Thầy…coi hộ em… em…” rồi ôm bụng thì vừa cười vừa bảo: “ Thôi, đi nhanh đi không ra cả quần!” . Sau khi …xong xuôi, tôi ngắt một nắm lá bơm bớp, bỏ vào miệng nhai ngấu nghiến, vì thế thời gian còn lại tạm yên. Thầy Hựu nheo nheo mắt:
- Nhật Thành có cảm nhận chi về nơi đây không rứa?
Tôi ghé tai thầy:
- Ngồi trong nhà xí, em chợt nẩy ra mấy câu.
- Đọc đi mồ!
- “ Đến đất Yên Thành bụng bất yên
Nhấp nha nhấp nhổm dạ thêm phiền!
VỊT ĐẠI chưa ăn đà vại…
CÁ RÔ chưa nhắm đã cố ra!”
Thầy cười to, vừa lúc thanh tra đi qua, cuối buổi họp rút kinh nghiệm, phòng tôi bị nhắc nhở là coi thi thiếu nghiêm túc!
Lại nói tay thanh tra, anh ta là giáo viên cấp 3 của huyện Nghi Lộc được cử đến thanh tra thi ở điểm Phan Đăng Lưu, còn rất trẻ. Gã ra oai ngay từ phút đầu, hầm hầm hổ hổ đi dạo liên tục các phòng, phòng nào cũng dừng lại nhắc mấy câu. Học sinh sợ xanh mang. Thế nhưng khi có người có ý kiến là thanh tra đi nhiều quá, gã lên giọng:
- Tại tôi sợ các đồng chí ở trường miền núi thiếu kĩ năng coi thi, buông lỏng cho thì sinh, rồi vi phạm qui chế thi nên buộc phải dạo nhiều vòng để nhắc nhở.
Thầy Hựu thủng thẳng:
- Tôi thấy đồng chí mới là người vi phạm qui chế thi!
Gã nhìn người thầy giáo già với mái tóc bạc phơ, hơi chợn một tí, nhưng rồi chỉ tay vào mặt thầy:
- Tại sao đồng chí ăn nói hàm hồ thế? Tôi nghĩ đồng chí có tuổi rồi, cũng nên nói năng cho nó nghiêm túc!
Thầy Hựu là người Hưng Nguyên, xung phong lên công tác ở Quỳ Hợp từ thời mới thành lập huyện. Thầy từng kinh qua nhiều chức vụ, trong đó có nhiều năm làm thanh tra của ngành. Thầy lại từ tốn:
- Tôi tính để đồng chí nghe: môn Vật Lý thi 60 phút, đồng chí dừng lại ở mỗi phòng ít nhất 5 lần, mỗi lần 5 phút, vị chi là mất gần nửa thời gian làm bài, chưa kể việc đồng chí dạo vào trong phòng thi gõ giày cồm cộp, lôi thẻ học sinh em này ra kiểm tra, lôi giấy nháp của em kia ra đọc, làm thí sinh mất tập trung, mất bình tĩnh. Tôi hỏi như thế có phải đồng chí vi phạm qui chế không?
Gã cứng họng, nhưng cũng nói vớt vát:
- Tôi được sở giao nhiệm vụ thanh tra nên cũng chỉ là vì sự nghiêm túc của kỳ thi thôi. Đã cầm đến dùi thì phải đánh, biết làm sao?
Chủ tịch đành đấu dịu:
- Thôi, chúng ta cũng nêu ra để rút kinh nghiệm, đừng lời qua tiếng lại thêm căng thẳng!
Kết thúc 3 ngày coi thi với nhiều kỉ niệm đáng nhớ ( còn nhiều chuyện cười ra nước mắt nữa nhưng kể ra dài dòng), trước khi lên xe về “rú”, tôi tặng đồng chí thanh tra mấy câu thơ:
“ Một khúc nân nân gọi là dùi
Gặp trồng dương oai khua khỏe thay
Dứt tiếng cuối cùng im như thóc!
Đánh mãi chẳng mòn, chỉ trơn thôi!”
Gã đỏ mặt: “Cô cũng thật là…”


Lưu lại đây làm kỷ niệm những năm cuối nghề dạy học!

Thứ Năm, 25 tháng 1, 2018

HÒA GIẢI


(Truyện ngắn )
Hai người ngồi hai bên. Chiếc bàn lạnh lùng, im lìm ở giữa như ngầm bảo: "Ranh giới rõ ràng, chắc chắn và cố định rồi đấy nhé, yên tâm đi!"
Ừ, mà cho không có chiếc bàn ấy thì ranh giới trong lòng họ cũng đã phân định rạch ròi rồi! Ông đi đường ông, tôi rẽ đường tôi, nợ duyên này chỉ có thế thôi!
Ông khảng khái, tôi bất cần.
Bà tự cao, tôi tự đại! 
Bà con lối xóm khuyên giải:
- Thôi, cái bát úp trong gác- măng - rê còn va chạm nhau sứt mép mẻ khu, nói chi vợ chồng sống cả đời bên nhau. Già rồi, đừng nay đòi li thân mai đòi li dị nữa, con cháu nó cười cho!
- Cười hở mười cái răng! Tôi không thể chấp nhận sống chung với bà ấy thêm một giờ nào nữa!
- Đúng, mọi người có khuyên nghìn lần cũng vô ích, tôi chịu đựng ông ấy bốn mươi năm nay là quá đủ rồi! Trước đây là sống vì con, cắn răng chịu đựng vì con, giờ chúng nó đứa nào cũng yên bề gia thất, tôi phải được quyền tự giải phóng cho mình chứ!
- Đấy, tôi nói một câu, bà ấy tuôn ra cả tràng! Chỉ có dây thần kinh làm bằng thép mới không bị đứt khi sống với bà ta!
- Hừ, sống với ông ấy, kể cả người câm cũng phải lu lên chứ đừng nói chi tôi! Chính ông ta mới làm tôi bị loạn thần kinh thì có!
Cứ thế, người khuyên can trở thành cái bị đựng tất cả những lời chì chiết, chửi rủa, thóa mạ... thi nhau tuôn ra không ngớt của hai khối lửa rừng rực không có điểm dừng. Cuộc đấu khẩu chỉ tạm thời chấm dứt khi "thính giả bất đắc dĩ" kia lắc đầu bỏ về.
Hôm qua, họ đã ra tòa. Và họ vẫn còn ít nhất 15 ngày nữa để tranh thủ giày vò nhau!
Giờ, họ đang nhìn về một hướng. Hướng đó có chiếc ti vi 14 inch đang phát trực tiếp trận bán kết U23 Việt Nam gặp U23 Qata. Mặc dù hình hơi mờ nhưng màu trắng và màu đỏ của hai đội vẫn rất nổi bật. 
Ông không thể ngồi yên trên ghế. Cứ hết nghiêng bên này lại ngả bên kia. Mỗi lần sóng gió trước khung thành Qata qua đi, ông lại tự đét vào đùi mình. "Tiếc thật! Tiếc thật!" Bà nguýt một cái rõ sắc, nhấm nhẳn: " Vào đến bán kết còn đòi xôi!" Ông trừng mắt: "Đồ đàn bà biết đếch gì?" " Biết sao không biết? Biết Việt Nam thua trận này!" " Thua cái đầu bà á" " Chỉ có cái đầu mơ tưởng hão huyền của ông mới hi vọng thắng!" "Bà có im đi không?" Bà chưa kịp đốp chát lại thì quả bóng đã bay tọt vào khung thành của Tiến Dũng. Ông vò đầu, bứt tai: " Tại cái mồm thối của bà!" Bà sừng sộ: "Ông ăn nói cho cẩn thận, mồm ông thối thì có! Xì..."
Trong không gian chật hẹp của chiếc ti vi 14 inch, bóng áo đỏ, áo trắng loang loáng. Ông lại tiếp tục nghiêng nghiêng ngả ngả tưởng chừng như làm thế thì quả bóng tròn kia đi theo đúng hướng của mình. Bà ngồi bó gối, chăm chú nhìn, không nói gì.
- Và...à...à...à...à....ào....! - Bình luận viên hét lạc cả giọng. 
Ông khoái chí đứng bật dậy trên ghế, tay huơ lên như phất lá cờ tưởng tượng: - Đều rồi! Đều rồi! Đều rồi!....
- Đều chứ thắng đâu mà vui thế? - Bà tiếp tục cấm cẳn, mặc dù trong mắt bà lộ rõ niềm vui.
- Đều chứ có thua đâu mà không vui?- Ông gắt.
- Cũng không thắng!
- Sao lúc nãy bà bảo Việt Nam thua?
- Để mà xem!
- Xem xem cái đầu bà ấy!- Ông nhìn bà tức giận tưởng như đó là phần tử Việt gian bán nước vậy.
Có lẽ, vì bận với những cảm xúc trồi lên trụt xuống theo từng phút thi đấu của hai đội nên cả hai ông bà từ đầu hiệp hai đến kết thúc 2 hiệp phụ không xâm phạm đến chủ quyền lãnh thổ được ngăn cách bởi chiếc bàn nặng nề và vững chãi. Tất cả tâm trí bị hút lên màn hình. Rồi họ gần như nín thở trước những quả sút 11m.
- Thắng rồi! Bà ơi, thắng rồi! Thắng rồi! Thắng rồi!
Ông nhảy cả lên bàn, băng qua ranh giới sang ôm chầm lấy bà cũng đang vô cùng phấn khích. Bà ôm chặt ông, dụi đầu vào ngực ông để dòng nước mắt ướt nhòe trên thân áo ông đang mặc. Màn hình ti vi rợp một màu đỏ rực. Hai ông bà, tay trong tay, ngỡ ngàng nhìn nhau như lần đầu gặp gỡ. Mắt bà ngân ngấn nước. Mắt ông nhấp nháy lấp lánh yêu thương. Hai trái tim cùng thổn thức, cùng rạo rực trong niềm vui khôn tả. 
Bà nhìn ông, dịu dàng:
- Thôi, để tôi nấu món gì ngon ngon ta cùng ăn ông nhé.
Ông nhìn bà, âu yếm:
- Đúng đó bà. Nhưng mà tôi nói này...
- Sao?
- Mai tôi sẽ xuống cửa hàng Sam sung mua chiếc ti vi 43 inch để trận chung kết tôi và bà coi cho sướng, nhé?
Bà mỉm cười bẽn lẽn như hơn bốn mươi năm trước lần đầu tiên nhận lời hò hẹn cùng ông:
- Nhất trí!
- OK! Thanh kiu bà! - Ông bắt chước bọn trẻ nói một câu dở ta dở Tây. Bà nguýt ông một cái rõ dài và mỉm cười hạnh phúc!
                                                                        24/1/2018



Thứ Năm, 11 tháng 1, 2018

HOA TRÊN ĐỈNH NÚI (Phần II)

KI ĐOÓNG.

  Đã sang tháng  mười một âm lịch. Cái rét ba bề bốn bên túm lại, đổ xuống các làng bản. Sáng thức dậy, sương mù dày đặc vây quanh ký túc tưởng chừng như  ngôi trường đang ở nơi tiên giới với những bồng bềnh mây, lãng đãng khói. Nhưng các “nàng tiên” vẫn còn nằm im trong các “tổ kén” của mình – đó là  những chiếc chăn bông dày, chế độ nhà nước cấp cho giáo viên đi bù. Na rón rén men theo mép sân, những hạt sương đọng trên cỏ bắn vào chân buốt giá. Không có gió, không có mưa, thế mà cái rét cứ như luồng khí cứ tạt vào  làm Na cảm giác đôi má mình cũng đông cứng lại. Từ sân kí túc đến dãy lớp học chỉ độ hơn ba chục mét, khi quay trở lại, đôi chân Na dường như mất cảm giác, nó cứng đơ ra tưởng chừng không phải chân mình nữa. Trong bản lọt qua màn sương dày đặc, những âm thanh đều đặn trầm bổng vang vang: Cúp …cụm…cùm…cúp…cụm …cùm…
-         Chị Lan! Dậy đi thôi!
 “Tổ kén” cựa quậy:
-         Hâm! Dậy làm gì sớm?
-         Đi suối rửa mặt đánh răng, vác nước về nấu cơm cho mọi người ăn để lên lớp, hôm nay hai chị em mình làm trực nhật mà.
 Chị Lan ló cái đầu bù xù ra khỏi chăn:
-         Mày không nghe tiếng gì à?
-         Tiếng gì? À, tiếng côồng , đúng không?
-         Đúng rồi. Hôm nay trong bản có đám cưới đấy.- Cái đầu bù xù lại lút tăm trong chăn.
-         Thì kệ họ chứ.
-        
 Na xuống bếp. Chậu bát tối qua vẫn chưa rửa. Bực mình thật đấy, hôm qua là phiên trực nhật của Tuyết “éo” và anh Bình “hụ” đây mà. Theo qui định của kí túc, ai làm trực nhật ngày nào thì phải dứt điểm công việc ngày ấy, nhất là sau khi ăn, bát đũa phải rửa ngay để kịp khô trước bữa tiếp theo. Cả kí túc hai mươi hai người, chỉ có mười lăm cái bát, đến bữa ăn, các thầy phải  ăn vào vỏ quả đu đủ ( quả đu đủ bổ đôi, sau khi dùng nạo nạo phần ruột để làm nộm hoặc nấu canh thì dùng vỏ làm bát). Làm trực nhật với anh Bình, Tuyết  chỉ việc nhõng nhẽo, uốn éo, còn anh Bình làm tất tần tật: vác nước, nấu cơm, rửa bát, dọn nồi… Mà hình như anh ấy rất vui khi được làm thay cho cả cô nàng. “ Ở nhà anh chưa hề mó tay vào việc bếp núc  cho vợ một ngày nào đâu đấy!” – Anh cười và nhìn Tuyết với ánh mắt tình tứ, đĩ thỏa.
 Na lắc lắc mấy ống bương đựng nước. Ống bương không. Chả trách chưa rửa bát!
-         Chị Lan! Dậy đi suối thôi, hơn bảy giờ rồi đấy! Dậy vác nước nào!
-         Hôm nay có dạy đâu mà cuống lên thế?
-         Sao không dạy?
-         Học sinh đến đâu mà dạy! Lát dậy đánh răng rửa mặt rồi đi ăn cưới luôn.
  Mọi người trong kí túc cũng đã lục tục dậy. Từ phòng bên, Nga gọi với sang:
- Na ơi, bữa nay đi “ki đoóng”  thôi.
    Thì ra, theo tục lệ, cứ trong bản có nhà đám ma hoặc đám cưới là cả bản già trẻ lớn bé đều tập trung đến ăn. Có khi kéo đến hai ba ngày. Những ngày đó trường phải nghỉ học vì bọn trẻ tập trung chơi ở nhà có đám hết.
-         Tí nữa đi cho biết đám cưới ở đây - chị Lan lại rủ rỉ.
-         Nhưng họ có mời không?
-         Cần gì , đến rồi người ta mời vào mâm thôi.
                                                   *     *
  Đúng là đông như nhà có đám. Đàn ông tất bật với việc nấu nướng: hông xôi, luộc thịt, cắt thịt, bày mâm. Đàn bà chỉ đi vác nước rồi làm những việc vặt, còn nữa ngồi nhai trầu. Những người khác nữa không làm gì thì uống rượu cần, đánh côồng, nhảy múa. Bọn trẻ con chạy từ trong nhà ra ngoài ngõ, đứa nào đứa ấy má đỏ như gấc chín. Rét thế nhưng chúng chỉ mặc phong phanh độc manh áo thổ cẩm ngắn cũn và hàng khuy đã rơi gần hết. Cứ chân đất, đầu trần, chúng hét inh ỏi trong trò chơi đuổi bắt.
   Thấy thầy cô đến, nhiều người đứng dậy chắp hai tay:
-         Còi dù bò các xày các cô ơi!
-         Còi, nhăng còi dù bò các bác ời? – Mấy thầy cô cũng chắp tay đáp lễ. Rất nhanh, các thầy cô được mời lên sàn, sắp xếp vào ngồi quanh chum rượu cần to tướng đặt giữa gian ngoài. Những cần rượu vít cong. Na luống cuống cầm khi anh thanh niên vít cần xuống đưa tận mặt.
-         Ki lầu chàm mơi!
-         Mơi! – Tất cả đồng thanh.
 Ông cham cất ngón tay cái đang bịt cái lỗ trên chiếc sừng trâu, nước chảy xuống miệng chum reo réo. Một tay cầm sừng, một tay cầm gáo tre đựng nước, cham sẵn sàng đổ thêm vào sừng trâu nếu nước trong chum tràn ra ngoài. Bởi thế, ai nấy hút lấy hút để cho kịp với tốc độ của dòng nước đang chảy kia. Na cũng hút cật lực. Rượu cần thơm dịu, ngọt và êm. Lần đầu tiên Na thấy cách chế biến rượu kì lạ như thế. Nước lạnh đổ vào chum, khi  hút ra theo cần trúc đã trở thành rượu ngọt!
-         Nhom!
Đang mải nghĩ, Na giật mình vì tiếng hô của ông cham. Tất cả cất cần ra khỏi miệng. Na đang ngơ ngác thì thầy Kỳ hét to:
-         Nhả cần ra đi không bị phạt bây giờ!
 Na vội vàng cất cần ra. Luật rượu cần là thế, khi ông cham đã hô “nhom” (có nghĩa là “thôi”) mà người uống không dừng là bị phạt. Dù người uống là cán bộ cấp cao hay dân thường, dù là người giàu sang hay kẻ nghèo hèn đều bình đẳng!
  Sau tiệc rượu, thầy cô được xếp vào ngồi mâm. Mỗi mâm năm người. Thức ăn bày trên lá chuối, chỉ có món thịt luộc, lòng luộc,  rồi có năm bát con cháo lòng, một ép xôi ( ép là đồ dùng đựng xôi, đan bằng mây, rất đẹp). Ngồi vào mâm, Na bưng bát cháo húp, rất ngọt, rất thơm. Nga cười phá lên:
-         Ngốc! Húp hết cháo lấy gì mà chấm?
  Hóa ra cháo là để chấm thịt, chấm xôi. Thấy thế, một thanh niên bưng tiếp cho Na một bát nữa, cười bảo:
-         Cô giáo thích thì ăn đi, còn nhiều trong nồi ấy.

                                         ( Còn nữa)

Thứ Ba, 2 tháng 1, 2018

NHỊP MÙA XUÂN


Trong thơ ta mùa xuân đang đến:
Bầu trời xanh cánh én chao nghiêng
Nụ đào tươi chúm chím cười duyên
Tia nắng hồng trốn trong kẽ lá!

Xin hãy nhìn kia: mùa xuân hối hả
Guồng vòng quay từng phút từng giờ
Anh công nhân tất bật tăng ca
Cô thợ may miệt mài lặng lẽ
Chị bán hàng thở dài nhìn sổ nợ
Bác nông dân chân buốt giá dưới bùn!

Thơ ta ơi đừng sải cánh trên không
Hãy đậu xuống giữa dòng người tất tả
Để lắng nghe nhịp xuân về vội vã
Trong lo toan muôn mặt đời thường!
                                NT
                           1/1/2018



LÃO BÁN THÙNG TÔN


Tôn đê… tôn đê…
Tiếng rao khản đặc
Một chồng lúc lắc
Trên con đường quê.

Tôn đê…tôn đê…
Chiếc xe tòng tọc
Lên dốc xuống dốc
Nắng trưa oi nồng.

Mỗi chuyến ba thùng
Chiều còn một cái
Trừ vốn lão lãi
Được gần một trăm!

Mồ hôi ướt đầm
Lão cười hơ hớ:
- Nếu tính ra ló
Tha hồ mà ăn!
NT