Mời bạn cùng chia sẻ với blog HƯƠNG NGÀN của Nhật Thành.

Thứ Năm, ngày 02 tháng 7 năm 2015

XUI XẺO

                                   
Tôi vừa từ trong quán quành xe ra thì nghe một tiếng "rầm”. Tay lái  tôi lạng đi, loạng choạng suýt ngã. Ngoái lại  thấy chiếc xe Dream ngã chềnh ềnh, phía sau xe là một bó lá mía to đùng. Chủ xe, một phụ nữ đen đúa, mặc chiếc áo bảo hộ màu xanh bạc phếch đang lồm cồm ngồi dậy. Tôi chống xe, bước xuống. Thoáng cái, người trong quán đổ ra, người đi đường dừng lại.
-          Cô giáo bị thương rồi! Máu kìa!
Tôi nhìn xuống. Trời ơi! Một vũng máu lênh láng trên mặt đường nhựa. Từ trên bắp chân, máu vẫn ri rỉ chảy. Tôi rung hết chân tay…Một người lấy tập giấy lau  ở quán ăn đắp vào và cột lại cho tôi.
Chị quì xuống, lạy như tế sao:
-          Chị xin em, em tha cho chị, tại xe chị không ăn phanh...
-          Giữ xe nó lại, đưa cô giáo vào bệnh viện ngay! – Một  phụ huynh oang oang.
Chiếc xe Dream  tàu cũ nát của chị, bùn đất khô cứng bám đầy cả vành bánh xe và gầm xe được một người dựng lên, dắt vào lề đường.
Người phụ nữ mặt xanh tái, nước mắt giàn dụa:
-          Người ta thuê chị làm cỏ mía, hôm nay mới ngày đầu tiên, chưa có tiền…
Tôi nhìn chị,  nghĩ đến chị gái tôi ngày hôm qua vừa hồ hởi gọi điện khoe: “ Làm cỏ, bóc lá mía mỗi ngày được năm chục dì ạ, hơi rẻ nhưng chủ nuôi bữa trưa, chiều về lại có lá cho trâu ăn”. Tôi bảo:
-          Thôi, chị về đi, không sao đâu!
-          Không được ! – một phụ huynh phản đối – ít nhất cũng đưa tiền viện phí đã!
-          Thôi, nếu  vào viện thì cô đã có bảo hiểm, cho chị ấy về.-  Tôi nhỏ nhẹ.
Chị cầm lấy tay tôi:
-          Chị cảm ơn em, cảm ơn em! Em cho chị địa chỉ để hôm sau chị đến nhà.
-          Thôi, không cần đâu, chị về đi.
Một người lai tôi đi, hai ba người đi theo. Máu ở chân đã thôi chảy, tôi chỉ thấy hơi nhưng nhức. 
-          Nằm xuống! Một y tá ra lệnh.
-          Sao phải nằm? Tôi hỏi.
-          Đo huyết áp.
Tôi ngoan ngoãn làm theo. Đo xong, cô y tá đưa cho tôi cái cặp nhiêt độ:
-          Cặp vào nách.
-          Sao nhiêu khê thế?- Tôi hỏi.
-          Cặp 5 phút đưa để ghi kết quả! -  Cô y tá lại ra lệnh.
-          Thế bây giờ đã khâu đươc chưa? Tôi nóng ruột.
-          Lấy xe đẩy bệnh nhân đi xét nghiệm máu!
Cô y tá lệnh cho mấy phụ huynh đang thập thò ở cửa  rồi quay sang nói với tôi:
-           Xét nghiệm xem máu có đông không mới  phẫu thuật được.
-          Nhưng  máu chỗ vết thương đông lại rồi còn gì? Nhìn cũng biết mà!
-          Xét nghiệm xong, chờ có kết quả mới phẫu thuật. – Cô ta lại truyền đạt thông tin.
Tôi ngồi lên xe và được đẩy đi như một bệnh nhân thực thụ.
Xét nghiệm xong,đến phòng bệnh ở  khoa ngoại ngồi chờ. Tôi và mấy phụ huynh buôn hết bao nhiêu dưa lê vẫn chưa thấy có lệnh tiếp theo. Đã  sáu giờ chiều, đáng lẽ giờ này tôi đã lo cơm nước xong xuôi, chờ hai con tắm xong để vừa ăn cơm, vừa xem bộ phim “Hãy nắm tay anh”. Mấy phụ huynh đi theo cũng nhìn đồng hồ liên tục. Tôi đến phòng trực của khoa:
-          Trường hợp của tôi thế nào?
-          Chị ngồi chờ đi, bác sĩ đang tập trung mổ đẻ, hai tiếng nữa nhé.
-          Thôi, cho tôi về, lát nữa tôi đến, được không?
-          Không đươc! Chúng tôi không có quyền cho bệnh nhân tự tiện về như thế.
  Sau khi khâu ba mũi, tiêm phòng uốn ván cẩn thận, tôi về nhà lúc hơn tám giờ tối. Hiệu trưởng, BCH công đoàn và mọi người đến thăm. Nghe tôi kể chuyện, một chị cười: 
- Hồi còn nhỏ đi chặt củi, đi cắt cỏ, dao hoặc liềm chặt hay cứa phải tay, bốc một dúm đất bột rắc vào cầm máu, vài ngày lên da non, khỏi. Giờ vẽ chuyện hết đo huyết áp, cặp nhiệt độ, xét nghiệm máu rồi khâu khâu vá vá, tiêm phòng uốn ván... lắm chuyện.
Tôi kể: 
- Có lần em đi chặt nứa,  phang một nhát sắc lẹm, cả cái đầu nhọn và sắc của cây nứa như mũi chông cắm phập vào đùi. Thầy em chạy lại rút ra, máu chảy như xối. Vậy mà chỉ một nắm lá bơm bớp nhai kĩ, nhét vào là cầm máu. Giờ khoa học phát triển, con người được bảo vệ chu đáo quá, thật là phiền!
Ra về, mọi người dặn dò tôi phải kiêng ăn thịt bò, xôi, trứng, rau muống...rồi nhớ bôi nghệ tươi vào khỏi sẹo.
Sẹo? Hồi nhỏ, bao nhiêu lần bị rách da rách thịt mà có để lại vết sẹo nào đâu? Giờ có một tí thế này, nếu để lại sẹo thì lão Tan 262 phải chịu trách nhiệm, vì do Lão độc mồm độc miệng phán trong bài viết Ả HOE RA PHỐ  rằng chân các ả hoe lắm sẹo!

                                                                                      2/7/215





Chủ Nhật, ngày 28 tháng 6 năm 2015

RU TIM



À ơi...
Ngủ đi, hãy ngủ đi thôi
Cớ chi mà phải bồi hồi xốn xang?
Mặc ai khóc, mặc ai than
Mặc ai sầu héo ruột gan... mặc lòng!
Ngủ đi tim, chớ yếu mềm,
Gió lay mặc gió, mưa dầm mặc mưa!
Ngủ say quên đón quên đưa
Quên câu thơ ấy...thuở xưa nồng nàn!
Ngủ say quên cả thời gian
Hoàng hôn tím sẫm, trăng vàng canh khuya.

Nghe lời, tim ngủ say sưa
Trong mơ tim gặp người xưa ...bồi hồi!!

NT

Thứ Ba, ngày 23 tháng 6 năm 2015

HOA TRÊN ĐỈNH NÚI 7

   ĐI BÙ (tiếp theo)
Đúng như thầy hiệu trưởng phán đoán, mọi người vừa đi được khoảng một tiếng đồng hồ thì gió nổi lên. mây cuộn từng cục, sà xuống thấp, tưởng chừng như với tay là chạm phải. Khi thầy vừa kịp chặt cho mỗi người một cái lá cọ thì mưa ầm ào trút xuống. Rừng rùng rùng chuyển động. Tiếng mưa trong rừng nghe hoang dại và rùng rợn biết bao! Tấm lá cọ bị gió xô nghiêng, mưa ném  rát mặt. Phút chốc, quần áo ai nấy dính bết vào người.
- Lột dép ra thầy xách cho! Tiếng thầy hiệu trưởng bị gió đánh bạt vào vách núi, nghe âm âm.
Thầy cúi xuống từng đôi chân đang dầm trong nước, lấy dép xâu thành một xâu, mang lên vai.
- Xắn quần cao lên, bám chặt vào nhau mà đi!- Thầy lại hét to, vừa hét vừa lấy tay ra hiệu.  Nước trên trời trút xuống, nước hai bên sườn núi trào ra. Con đường mòn giờ trở thành dòng suối cuồn cuộn nước. Tóc Đầm bay mất lá cọ, nước mưa chảy loang loáng trên mặt, tóc  dính bết cả mắt. " Em không mở được mắt đây này!" Toc Đầm lại mếu máo.Tóc Vểnh bặm môi, mỗi bước chân như là một sự chinh phục. Nga cười răng rắc, hét lên: "Ê, đi thế này giống chơi trò "rồng rồng rắn rắn" nhỉ? Na bật cười, hét trả lại: " Vậy thầy làm đầu rồng, dang tay ra đi!" Thầy hiệu trưởng cười, vuốt nước mưa chảy dòng dòng trên mặt và cũng hét lên: " Chịu các em thôi!" Bỗng "oạch!" Tóc Vểnh trượt chân, ngã ngồi xuống. "Ha ha...chụp được con ếch to à?" Nga vừa cười vừa hét. Na vội quay lại, đưa tay ra: "Cẩn thận chứ. Nào, cầm lấy tay tớ" "Tại mình dẫm lên hòn đá trơn trượt. -  Tóc Vểnh nhăn mặt. - Ê cả đít, Na ạ" Tiếng "Na" đầy  thân tình đã làm họ nắm chặt tay nhau hơn.Mưa vẫn xối xả, cây cối vẫn rùng rùng chuyển động không ngớt. " Quẳng lá cọ đi thôi, mọi người ơi!" Nga lại hét lên. Cả bốn đứa đầu trần, chân đất tiếp tục bước lúp xúp theo thầy hiệu trưởng. Ướt rượt từ trên đỉnh đầu xuống chân. Những đường cong mềm mại của  tấm thân thiếu nữ tuổi mười chín, đôi mươi lồ lộ sau làn áo mỏng.
  Mưa tạnh. Mây cũng dần tản đi hết. Những lạch nước nhỏ vẫn chảy róc rách từ các sườn núi xuống đường.Mặt trời đã ló ra, nắng dường như rực rỡ hơn sau trận mưa rừng.
- Này, các em đi dép vào được rồi. - Thầy hiệu trưởng chìa xâu dép ra.
- Không, bọn em đi chân đất thôi!- Tóc Vểnh lắc đầu, hai bím tóc bết lại ngoe nguẩy.
- Thế bắt thầy xách thế này à?
- Thì thầy quàng vào trong cổ ấy cho gọn!
 Nga nói xong cả mấy đứa đua nhau chạy xuống con dốc thoai thoải, tiếng cười trong trẻo luồn vào những tán cây rừng đẫm nước lấp lánh trong ánh nắng chiều thu.
 Nhờ trận mưa mà không khí dịu hẳn. Nhưng  dốc bây giờ cao hơn, nhiều đoạn lởm chởm đá. Đầu người đi sau chạm gót chân người đi trước. "Bám tay cho thật chặt, đặt bàn chân thật chắc rồi hãy leo lên" Thầy hiệu trưởng nhắc. Mồ hôi lại túa ra, mũi, miệng, tai lại thi nhau thở. Nhiều chỗ, thấy phải dừng lại, kéo từng đứa lên.
  Lên dốc không mỏi nhưng lại mệt, Ngược lại xuống dốc không mệt nhưng mỏi vô cùng. Hai đầu gối  liên tiếp bị chùng xuống, tưởng chừng như long ra, rời ra, đau nhức. Gió thổi quần áo  khô dần. Đến  Hiệp Cát khi trời đã nhá nhem, bốn đứa đều rã rời tưởng như không lê thêm một bước nào nữa. 
Bốn đứa nằm  trên một cái giường khá rộng. Chiêc giường có bốn cọc tre chôn sâu xuống đất, phía trên là tấm liếp tre đặt trực tiếp lên hai thanh ngang. Nga vừa đặt lưng xuống đã ngáy o o. Tóc Đầm quay trở một lúc rồi cũng thở đều đều. Na  hết quay bên này lại cựa bên kia. Tóc Vểnh thì thầm:
- Khó ngủ hả? Mình cũng không ngủ được.
- Ừ, mình thường lạ nhà là khó ngủ.
Hai đứa nằm yên, nghe tiếng côn trùng rỉ rả. Tóc Vểnh thở dài:
- Biết khi nào cho xong nghĩa vụ mà ra, Na nhỉ?
- Thì ba năm chứ khi nào.
- Biết thế, nhưng ba năm thật là dài. Na dạy cấp hai được ở trường chính, còn bọn này, thầy nói phải đi bản lẻ.
- Ôi dào, bản lẻ hay trường chính thì cũng thế.
- Cũng thế sao được? Trường chính có mấy chục giáo viên, bản lẻ có hai người, buồn lắm.
- Thời gian rảnh, bọn mình đến chơi, lo gì.
- Nghe nói mỗi bản cách nhau đến ba bốn cây số đó Na. Này, nhìn cậu yểu điệu thục nữ vậy mà leo bù cũng cừ đấy nhỉ?
Na im lặng một lát rồi quay mặt sang bạn:
- Mình nhớ có đọc một câu đại khái thế này: Cuộc sống là một đường chạy ma-ra-tông dài vô tận, nếu ta không cố gắng thì mãi mãi bị bỏ lại ở phía sau và không bao giờ tới đích. Khi xác định được như thế thì mình phải cố gắng thôi.
- Ừ, mà cái đích của Na là gì vậy?
- Là cùng học trò dệt nên một thế giới diệu kì trong cánh đồng tri thức bất tận!
- Nghe lãng mạn và trừu tượng quá thể, không ngửi được! Đích của mình đơn giản hơn nhiều: được về dạy gần nhà sau mấy năm nghĩa vụ. Thế thôi.
-  Và lấy một ông chồng ga-lăng, đẹp trai. Đúng không? Hi hi...
- Đàn ông đẹp trai thì có mà ga -lăng- nhăng ấy - Tóc Vểnh  quay mặt vào vách -  Thôi, ngủ mai còn đi, nghĩ gì xa xôi cho mệt óc.

  Sáng sớm, cả đoàn lại lên đường. Mây như những tấm khăn voan trắng mỏng mảnh khoác hờ trên vai núi. Gió thổi nhẹ, mang theo hơi thu lành lạnh.
 Vượt qua một dốc đá, rồi qua môt khúc quanh, thầy bảo:
- Chuẩn bị tinh thần nhé, con dốc này không có đá nhưng dài đấy, đi phải hết gần một tiếng.  Vượt dốc xong, xuống dốc là coi như về đến trường.
  Càng lên cao, dốc càng quanh co. Hai bên là rừng nứa bạt ngàn. Hồi ở nhà, Na cũng đã từng nhiều lần vào rừng chăt nứa, nhưng chưa thấy rừng nứa nào cây to và thẳng như ở đây. Nứa mọc san sát, Từ trong lớp lá khô, những búp măng trồi lên, nhọn hoắt, tua tủa .Sức sống của thiên nhiên cứ trỗi dậy, cứ sinh sôi, cứ nảy nở trong từng khắc của thời gian như thế, để rừng đại ngàn muôn đời cứ ngằn ngặt xanh một màu xanh vĩnh cửu.
  Lên đến đỉnh bù, cả bốn đứa mặt mũi đều bơ phờ, xanh tái. Chẳng đợi thầy chặt lá, cả bọn ngồi xoài giữa đất. Và thở...
- Đây gọi là bù Cà Mạ - Thầy hiệu trưởng giới thiệu - đã có thơ thế này:"Mai sau hãy nhớ bây giờ/Leo bù Cà Mạ sưng vù cả chân"
- Nhưng sao lại gọi là Cà Mạ?- Na thắc mắc.
- Ừ, thì từ thời nảo thời nào cha ông gọi thế, con cháu gọi thế. Mỗi con dốc dều có cái tên, tựa như con người vậy.
- Không đâu thầy - Na cãi - mỗi tên đất tên sông, mỗi tên làng tên bản đều có gốc tích cả đấy.
- Vậy thì lúc nào rảnh, em đi tìm hiểu xem.
- Chắc chắn là em sẽ tìm hiểu - Na khẳng định - tìm hiểu nguồn gốc tên gọi chính là tìm hiểu về lịch sử, phải không thầy?
- Này, rỗi hơi thế?- Nga xen vào - để sức mà giã gạo, mà hái măng, mà gùi lúa, nha.
- Ơ, mình đi dạy mà, sao phải làm những việc ấy?
- Sao với trăng, đi bù chứ có phải ở trường ngoài đâu mà chỉ có dạy? Thôi, đi tiếp đi thầy - Nga giục.

Khi cái bóng chỉ còn độ vài gang luẩn quẩn dưới chân thì mọi người đã đứng ở lưng chừng dốc. Gió thổi ngồn ngột. Trước mắt là một thung lũng rộng lớn đẹp như bức tranh. Núi uốn mình vẽ lên nền trời từng lượn sóng xanh thẫm. Giữa lưng núi, những nương lúa chỗ xanh nhạt,chỗ vàng chanh rập rờn trong gió. Dưới chân núi, ruộng bậc thang vẽ từng nét mềm mại như đường viền tuyệt đẹp nơi chân váy các cô gái Thái. Trong lòng thung lũng, những ngôi nhà sàn chạy theo con đường màu vàng nhạt. Từ một nóc nhà nào đó, ngọn khói bếp  bay lên thật mảnh, thật nhẹ rồi tan loãng giữa không trung, lẫn vào đám mây xốp trắng lững lờ trôi.
. Na hít một hơi thật sâu, cảm nhận  mùi dìu dịu của thiên nhiên trong gió thu, thấy có một cái gì đó trào dâng trong lồng ngực. Có lẽ là sự nẩy chồi của  niềm yêu mến mảnh đất xa lạ, nơi vẽ nên đường biên giới  vô cùng thiêng liêng và quí giá của Tổ quốc Việt Nam.
(còn nữa)


   


Thứ Sáu, ngày 12 tháng 6 năm 2015

HOA TRÊN ĐỈNH NÚI 6

ĐI BÙ

Chiếc xe ca ì ạch chuyển bánh, lăn từ từ xuống dốc rồi mất hút sau khúc quanh. Na đứng lặng giữa sân, nỗi buồn  cứ loang dần, loang dần và ngấm vào từng lỗ chân lông trên cơ thể, lan theo từng mạch máu li ti làm Na cảm thấy chống chếnh, chênh chao. Trước khi xe chạy, từ ô cửa thứ tư, Yến thò tay ra, tay nắm tay thật chặt: "Mình đợi Na, nhớ đấy." Tay buông rồi, chơi vơi...
 Bỗng Na giật mình vì một cú đấm vào lưng đau điếng:
- Trời ơi! Tưởng ai, hóa ra là mày. Nghe bảo xin về Hưng Nguyên dạy rồi, sao lại lơ ngơ ở đây?
 Nga "Dân" cười toe toét, hàm răng trên vẩu ra, khoe hết cả lợi. Thấy mắt Na đỏ hoe, nó bỗng khựng lại:
- Khóc à? Sao mà khóc?
Na cúi mặt, không nói gì. Nga là đứa bạn học cùng lớp hồi cấp ba. Lớp có ba Nga nên bạn bè cứ lôi cả tên bố mẹ ra mà gọi. Nó con bác Dân nên gọi Nga Dân. Gọi lâu thành quen. Giờ thành cô giáo rồi vẫn réo Nga Dân, Nga Luận, Nga Kiêm như thời đi học.
Nga cầm tay Na, lôi xềnh xệch:
- Thôi, về xếp dọn  đồ đi, thầy hiệu trưởng với hai anh dân quân ra đón từ chiều qua rồi.  Ai ngờ Na mà cũng lên đây đi bù như tụi này.
- Đi bù là đi đâu?- Vừa hỏi, Na vừa bước theo đà kéo của Nga.
- Trời ạ, đi bù là đi bù, là vào trường đấy, hiểu chưa?
Thấy Na nhíu trán, nó lại cười rổn rảng như địa chủ được mùa ngô:
- Ăn gì mà ngốc thế? Đi bù là  đi vào các trường vùng sâu, hiểu chưa? Đi vùng sâu thì nhiều dốc, mà dốc thì gọi là bù.
- Thì cứ nói đi vùng sâu có dễ hiểu hơn không?
- Dễ hiểu cái con khỉ! Trên này họ nói thế nào thì mình nói thế ấy chứ.
. Thế Nga vào trong đó chưa?
- Dạy một năm trong đó rồi. Vui lắm, người Quỳ Hợp cũng nhiều. Toàn dân học Tân Kì cả. Mình ra đây mấy ngày rồi, ra mua ít bát đĩa cho kí túc, mình ở đầu nhà chị Hương. Chị Hương con bác Trợ xóm Mẳm ấy, nhớ không? Chị ấy lấy chồng dạy cấp ba ở đây. Lúc sáng lên phòng nghe chị Thu nói, mình cứ ngờ ngợ.
Nga vừa nói liến thoắng, vừa bước nhanh thoăn thoắt. Na cũng hào hứng hẳn lên:
- Đi luôn sáng nay à?
-  Ừ, đi luôn. Thầy hiệu trưởng và hai anh dân quân đang  mua thuốc lào ngoài chợ. Na về chuẩn bị đồ đạc, gói ghém cẩn thận để mà gánh.
- Gánh a?- Na tròn mắt.
Nga lại cười một tràng dài, tiếng cười giòn tan nghe vô tư đến lạ:
- Gánh chứ chẳng lẽ xách? Đi hơn một ngày đấy, nàng ạ.
- Nhưng...
- Nhưng cái con khỉ!Đi nhanh lên. Về phòng xếp bỏ tất thảy vào túi, dân quân họ gánh cho. Hôm nay có cả hai lính mới ở Nghĩa Đàn nữa. Thế là bốn tên. Thầy hiệu trưởng là năm. Đi đông thì vui, nhưng chờ nhau nên thường chậm, có khi vào Đồng Mới ăn cơm cũng tầm một giờ chiều.
Chân cứ bước, miệng cứ nói cứ cười rổn rảng, Nga  khua động cả quãng đường từ bến xe về phòng giáo dục. Tia nắng sớm nhảy nhót trong những giọt sương với màu vàng ươm mùa thu.

Na và Nga về đến phòng, thấy mọi người đã đợi sẵn.Nếu không có Nga giới thiệu, chắc Na không  nghĩ đó là thầy hiệu trưởng. Nhìn cách ăn mặc, trông thầy chẳng khác gì một già làng. Cái áo thổ cẩm sọc xanh sọc đỏ trông cứng queo, thô ráp, chiếc quần đen rộng thùng thình. Bao dao được cột chặt vào sợi dây đen, thắt ngang hông."Già làng" có đôi mắt thật vui và cái miệng cười thật duyên:
- Hai em về rồi à? Xếp dọn nhanh để mình đi thôi.
- Dạ.
 Hai đứa quê Nghĩa Đàn không xinh, nhưng nom  điệu chảy nước. Một đứa cao gầy, buộc hai nhúm tóc vểnh lên như tai thỏ.Đứa kia tròn như cái nấm, cắt tóc đầm, môi tô son đỏ choét. "Người ta bảo dân Nghĩa Đàn là dân ăn chơi sành điệu. Nhưng hai cô nàng này điệu chứ chẳng sành" - Na nghĩ và chợt mỉm cười kín đáo.  Đứa cao nhìn Na đang dọn đồ, khinh khỉnh:
- Đi đường rừng mà chơi đôi guốc mộc bảy phân, hay đấy.
 Na  ngẩng lên, nguýt một cái rách da mặt:
- Ốc không lo thân ốc, lo cọc bám rêu!
"Già làng" cười, nói chậm rãi nhưng giọng thật ấm:
- Thôi thôi, để cái sức mà đi đường!
Rồi vừa giúp Na kéo xéc túi, thầy nói tiếp:
- Các em lên đây là giỏi rồi. Các em vào bù dạy học là tốt rồi.Nhưng cuộc sống trong bù sẽ nhiều khó khăn đấy. Muốn vượt qua khó khăn mà sống cho vui vẻ, các em phải học cách sống của người miền núi thôi. Thương nhau cho thật cái bụng, giúp nhau cho thật cái lòng. Cái đầu ta nghĩ chuyện xấu, chuyện buồn nhưng cái miệng ta đừng nói ra. Cái miệng ta nói, cái tai bạn nghe, làm cái xấu, cái buồn chui vào bụng bạn, không tốt đâu.
Nga loáng cái biến đâu mất, giờ mới quay lại:
- Xong chưa? Đi thôi nào! Na đi đôi dép này này, dép chị Hương đấy, chị bảo lấy mà dùng. Hôm trước anh Lãm đi Vinh về mua cho chị đôi mới rồi.
 Hai thanh niên bản với hai gánh đồ khá nặng, im lặng cất bước rồi bỏ xa dần mọi người. Thầy hiệu trưởng đi trước, Nga theo sát chân thầy, Na bước theo Nga và sau Na là hai tiểu thư điệu đàng. Hồi ở nhà, thấy người Thái đi theo một hàng dọc như thế, Na cứ thắc mắc: "Sao họ không đi ngang hàng với nhau mà nói chuyện?""Thì do họ  đi rẫy chỉ một lối nhỏ, quen rồi"- Chị gái Na ra vẻ hiểu biết, giải thích. Giờ thì Na cũng đang theo hàng dọc, thẳng tiến vào bù." Chân em đi, rừng nhiều đường lắm lối....Này này ơ..., nhưng em chọn lối này,  em đây chọn lối này thôi...." Câu hát trong bài "Em chọn lối này" của nhạc sĩ An Thuyên mà Na cùng các bạn trình diễn trong đêm văn nghệ kết thúc khóa học  bất chợt vang lên trong tâm trí. Na mỉm cười một mình, nhìn những vòm cây xanh thẫm đầu thu đang tắm mình trong nắng sớm.
Qua khỏi trung tâm huyện, đường cứ nhỏ dần, nhỏ dần. Hai bên đường  cây rừng rậm rạp. Tiếng chim hót, tiếng con gì kêu chéc chéc, tiếng con sóc, con chồn chạy đuổi nhau rột roạt. Gió rì rào  miên man giữa  rừng núi mênh mông. Đoàn người cứ lầm lũi bước...Phía trước cũng chỉ rừng nối rừng, nhấp nhô điệp trùng một màu xanh bất tận.
 Leo xong một con dốc khá dài và quanh co, thầy hiệu trưởng đứng lại:
- Ta nghỉ ở đây.
- Sắp đến chưa thầy?-  Tóc đầm hỏi.
- Chưa đâu, ta mới đi được một phần mười quãng đường thôi.
- Ngoài này đất mênh mông không ở, chui vào trong hang hóc chi cho xa thế không biết!- Tóc vểnh càu nhàu.
- Ờ, thì ngày xưa con của Lạc Long Quân và Âu Cơ chia nhau cai quản các phương, nên vùng biên nào cũng có người cả. - Thầy hiệu trưởng lại cười - Em nào khát nước thì lại vòi đằng kia mà uống nhé.
 À, hóa ra cạnh đường có những cái vòi nước nhỏ là để giải khát. Người ta lấy ống tre, nứa làm thành máng, hứng nước chảy trên núi xuống. Nước trong văn vắt, mát lạnh đến tê người.
 Thầy rẽ vào rừng, một lát sau ôm ra mấy cái lá cọ:
- Đây, "rải lá cây làm chiếu" nha.
 Tóc đầm và Tóc vểnh trải hai lá to nhất, ngồi xõa xượi. Mồ hôi mồ kê nhễ nhại dính bết những sợi tóc vào trán, vào má. 
 Thầy nhìn Na đang lấy tay bóp bóp mấy ngón chân phồng rộp:
- Khi nào những chỗ phồng ấy chai đi thì em sẽ hiểu về người miền núi.
- Em cũng ở miền núi mà thầy. Hồi ở nhà cũng leo rừng leo núi chặt củi, kiếm rau. Nhưng lâu ngày đi đường dài nên bỏng chân.
- Em dạy văn à? Thầy cũng học Văn Sử đấy. Bảy cộng ba Tân Kì.
- Dạ.
- Trường thiếu giáo viên các môn tự nhiên mấy năm rồi, nên giáo viên môn  xã hội phải dạy cả  lí, hóa, sinh, địa ...
-  Không học làm sao mà dạy được hả thầy?
- Người Kinh có câu " Không có trâu bắt bò tắm nước" ấy mà. Cứ có chữ nào trong sách thì đọc cho chúng nó nghe. Bài nào có nhiều kí hiệu không đọc được thì bỏ qua, học sinh trong này chủ yếu dạy chúng biết nói và viết tiếng Việt là được. Giá mà có môt giáo viên tự nhiên thì cái bụng thầy cũng đỡ áy náy. Nhiều khi chuyện thì vui mà cười chảy nước mắt.
- Chuyện gì hả thầy?
- Thì chuyện dạy học đó. Trong lớp nhiều em dốt, nhưng cũng có những em ham học lắm. Như thằng Cả con ông chủ tịch xã ấy. Hôm thầy dạy bài địa lí, bảo vùng ấy có nhiều kim loại quí như vàng, bạc, đồng, vonfam...Nó hỏi: " Vonfam là cái gì? Tại sao lại quí?" Thầy chỉ biết cười mà nói với nó: "Thì sách ghi là quí thì chắc chắn nó quí thôi." Nó bảo: "Thầy hiệu trưởng mà cái đầu không giỏi rồi. Để em đi hỏi các chú bộ đội trên đồn"
Na cười:
- Thì thầy phải đọc trước bài đi rồi xem chỗ nào không hiểu thì đọc tài liệu chứ.
- Ôi trời ơi! Tài liệu đâu mà đọc? Trường chỉ có mấy cuốn giáo khoa thôi. Mà cái thằng Cả ấy thì hay hỏi lắm. Có hôm nó còn hỏi một cô giáo: "Nước có cách điện được không?" Cô bảo: "Điện thì cũng như lửa. Nước cách lửa được thì cũng cách điện được chứ sao!"
Na chợt buồn, nghĩ đến Yến và những lời nó nói hôm qua. Giá mà Yến đừng quay về...
 Nga lủi vào rừng từ lúc nào, giờ mới trở ra:
- Ê! Giải khát đặc biệt đê!
 Vừa nói, Nga vừa cười toe toét, giơ hai quả to tướng:
- Mạc xàn đây. Quả này chua chua, ăn đỡ khát nước. Đi đường đừng uống nước nhiều, ra mồ hôi chóng mệt.
 Na nhìn bạn, thèm cái vẻ hồn nhiên vô tư của nó. Thầy lấy dao, tách ra từng múi. Múi mạc xàn là từng cái vỏ khá cứng úp vào nhau, nếu không có dao cũng khó mà tách ra được. Bốn đứa ăn hết hai quả mạc xàn rồi tiếp tục lên đường.
  Càng đi, đường càng lắm dốc. Mệt. Và đói! Mồ hôi thi nhau túa ra, chảy vào mắt cay xè, chảy xuống cổ lau đến đau rát. Thở. Và thở. Mũi thở. Miệng thở. Tai thở.Vừa leo hết dốc, qua khúc quanh, con dốc khác đã hiện ra, cao hơn, dài hơn. Con đường ngoằn ngoèo như dẫn ta lên đến tận trời! Tóc đầm mếu máo:
- Cứ đi mãi thế này hả thầy?
- Cố đi, khoảng tiếng nữa thôi là đến Đồng Mới, mình nghỉ ăn cơm.
Đồng Mới là một bản khá đông người. Hai bên đường, nhà sàn san sát. Giữa bản là một ngôi trường nhỏ. Cổng chào tre, phía trên là tấm ván gỗ có dòng chữ TRƯỜNG CẤP I ĐỒNG MỚI viết bằng vôi. Hai cô giáo chạy ra, đon đả:
- Em chào thầy! Thầy và các bạn đi mấy giờ mà vào rồi ạ?
- Ừ, còn cơm nữa không? Đói sắp chết đây- Thầy vừa cười vừa nói.
- Lo gì cơm, mời thầy và các bạn vào uống nước ạ.
  Một lát đã thấy thập thò mấy cái đầu tóc hoe vàng cháy nắng. 
- Mí nọi, mưa a khàu hơ cô mè. (Mấy nhỏ, về lấy cơm cho cô nào)
- Ề bọ? (nhiều không?)
- Khoảng xoóng, xám ép nơ. (khoảng hai ba ép nha)
Chúng chạy đi. Mấy phút sau ba đứa ôm ba cái ép đến (Ép là đồ dùng đựng xôi của người Thái)
Xôi chấm muối trắng trộn ớt. Ăn xong đã hơn một giờ chiều. Thầy bảo:
- Ta tranh thủ đi tiếp thôi. Trời này khéo mưa chiều đấy.
 Nắng gắt. Trên trời từng đụn mây chuyển động chầm chậm, khi giống hình con ngựa  đang phi, khi lại trở thành hình con thỏ hiền lành đang dỏng tai nghe ngóng. Gió thổi nhẹ. Mùi phân trâu bò dưới các nhà sàn bốc lên làm không khí như đặc quánh lại. Phía trước, rừng núi vẫn điệp trùng một màu xanh bất tận. 
(còn nữa)

   

  Kết quả hình ảnh cho ép đựng xôi của người thái

Kết quả hình ảnh cho ép đựng xôi của người thái
(Đây là cái ép đựng xôi của người Thái)






















Thứ Hai, ngày 08 tháng 6 năm 2015

HOA TRÊN ĐỈNH NÚI 5

QUYẾT ĐỊNH...(tiếp)
-         Tùy Na thôi, trong đầu óc cậu đầy ắp những lãng mạn, những mộng mơ, những ảo tưởng, cậu cứ việc “đi bất cứ nơi đâu khi Tổ quốc cần”. Còn Yến, Yến sẽ chỉ đi nơi đâu thuận lợi cho mình. Mình tin rằng, sau bốn năm Thông Thụ, cái não của cậu sẽ được tẩy rửa hết những suy nghĩ hão huyền xa thực tế.
Có một cái gì đó bắt đầu nằng nặng trong ngực Na, cô nhìn Yến với ánh mắt đầy nghi hoặc:
-         Thế sao lúc đầu cậu còn cùng mình lên đây? Đã lên đến nơi, đã nhận quyết định rồi, bây giờ lại…
Yến dừng tay xếp đồ, nhìn thẳng vào mắt Na:
-         Mình lên đây là vì cậu, cậu hiểu điều đó mà? Là bạn bè của nhau, mình không nỡ nhìn cậu lủi thủi một mình lên một miền rừng heo hút trong nỗi buồn tan vỡ mộng tưởng về mối tình đầu.
-         Thế bây giờ cậu bỏ mình lại? – Ngực Na đã nặng trĩu, khóe mắt bắt đầu cay cay.
Yến kéo tay Na ngồi xuống:
-         Mình không bỏ Na lại, tại Na không chịu theo quyết định của mình đấy chứ. Na nghĩ xem, trong túi du lịch của Na chắc hẳn có những cuốn sách dày cộp chứa đầy kiến thức văn học, đúng không? Cũng như vậy, trong túi du lịch to tướng kia của mình, có bao nhiêu những tài liệu về giáo học pháp, về những kiến thức toán học, nào giải tích, nào đạo hàm, nào hình học không gian...Giờ nếu vào Thông Thụ, nơi mà nhiệm vụ của người giáo viên là xóa mù chữ cho con em đồng bào dân tộc, dạy cho các em biết nói tiếng Kinh,  những cuốn sách ấy có cần không? Ba năm miệt mài với cả núi kiến thức như thế, giờ cần không? Hay nói như chị Thu, đem vứt mẹ nó ra ngoài bờ ngoài bụi?Uổng quá đi, buồn quá đi!
-         Nếu thế, công cuộc giáo dục chỉ thực hiện ở vùng ngoài, vùng thuận lợi thôi à? Vùng sâu, vùng khó khăn ai dạy?
-         Ai dạy ư? Câu hỏi đó dành cho những người có trách nhiệm thuộc tầm vĩ mô trả lời! Ở vùng sâu  vùng xa, cả xã chỉ vài chục em theo học cấp hai, mỗi lớp có dăm em, có cần phải điều cả hàng chục giáo viên vào để dạy không? Thay cho việc đưa giáo viên vào đó, hãy tập trung các em về một trường nội trú mà dạy, tại sao cấp ba có trường nội trú mà cấp hai lại không có? Tại sao kêu thiếu giáo viên mà lại lãng phí giáo viên như vậy?
-         Cái đó thì Yến đi ra ngoài bộ giáo dục mà hỏi, việc của  chúng mình là theo sự phân công của tổ chức – Na xẵng giọng.
Yến nhìn Na, ánh mắt như vừa thương hại, vừa thông cảm về sự ngô nghê của bạn:
-         Phân công của tổ chức? Tổ chức nào? Một ông  vội vội vàng vàng hỏi hai đứa học ở đâu, môn gì, thế là viết quyết định. Chẳng cần biết có bằng hay chưa, chẳng cần biết bằng loại gì. Chả trách mà khi học ở trường, có nhiều người thi trượt vẫn ra dạy bình thường, đi dạy rồi cuối năm về thi lại, thi chưa được năm sau thi lại tiếp. Chưa có bằng, khéo xin xỏ được dạy vùng ngoài, hai đứa mình bằng giỏi thì đi dạy xóa mù!
Na vùng vằng đứng dậy, đến bên cửa nhìn ra ngoài bồn hoa loa kèn chỉ còn trơ lại những cuống hoa chỏng chơ:
-         Trước khi ra trường, chúng ta đều đã viết trong đơn: “Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu,làm bất cứ việc gì Tổ quốc cần” đó là gì? Chẳng lẽ đó chỉ là viết cho hay?
Yến cầm chiếc gối đập mạnh xuống giường:
-         Na ơi là Na, đến khi nào trong cái đầu của cậu mới tẩy hết những thứ rác rưởi ấy đây?  “Mùa xuân nhớ Bác” của Phạm Thị Xuân Khải  vừa qua như một quả bom nổ đinh tai nhức óc, làm dư luân xôn xao như thế mà cậu vẫn cứ một mực tin và làm theo những câu rác rưởi ấy ư? Nói thật với cậu, khi ngồi trong nhà thầy trưởng phòng, nghe thầy nhắc đến câu ấy, mình đã muốn nhổ toẹt một cái mà về ngay. Cậu không mở mắt to ra mà nhìn đi, những đứa con ông cháu cha học xong nó về đâu? Những đứa bố mẹ có tiền chạy chọt nó về đâu? Bọn chúng, một lũ học hành chả chớt, đi thi là đi chép, vậy mà giờ về thành phố dạy cả đấy! Chắc chúng cũng viết câu “Sẵn sàng…”đó trong đơn chứ nhỉ? “Đồng chí không bằng đồng tiền/Bằng lòng vẫn hơn bằng cấp” là thế đó, hỡi cô bạn ngờ nghệch và lãng mạn của tôi!
Na quay lại, giận dữ nhìn Yến:
-         Cậu mới là người phải tẩy não! Hãy tẩy ra khỏi đầu những suy nghĩ tiêu cực ấy đi. Mình không phải không thấy những điều đó! Và mình bực tức chia tay Ninh không chỉ vì cái tính gia trưởng, mà mình cảm thấy Ninh thật hèn hạ khi  vừa xoa tay vừa cúi khom người đưa phong bì và nói những lời tâng bốc, nịnh nọt ông trưởng phòng giáo dục Hưng Nguyên để xin cho mình về đó.
Yến đứng bật dậy, đi lại đứng trước mặt Na:
-         Rồi cậu sẽ hối hận, Na ạ. Cậu sẽ hối hận khi cứ mơ màng với cái “mặt trời chân lí chói qua tim” mà cậu tôn thờ! Cậu có biết cái ông nhạc sĩ gì đó đã nói đểu những cô giáo miền xuôi lên dạy học ở những bản làng xa xôi như thế nào không?
Yến quay lại giường, nằm bắc chân chữ ngũ và hát nheo nhéo:
-         “Ơi cô giáo của bản làng….Đời đẹp như bông hoa trên đỉnh núi…úi…úi…” Ha …ha…ha…
-         Cậu điên rồi, câu hát hay như thế mà cậu cũng cho là nói đểu?
Yến vẫn cười, tiếng cười chua chát, nghe như đã ướt nhòe nước mắt. Và quả là miệng cười nhưng mắt Yến nhòe nhoẹt nước:
-         Đểu đấy, Na à. Hoa trong vườn dù đẹp hay xấu đều được chăm, được bón, được nâng niu, được tưới tắm. Tồi ra thì hoa ven rừng mọc hoang dại dù không được vun trồng tưới tắm nhưng nếu đẹp thì cũng có người  hái về, trân trọng cắm vào lọ mà ngắm nghía. Hoa trên đỉnh núi ư? Hoa  trên đỉnh núi thì nở cho ai nhìn? Đẹp cho ai nhìn? Kẻ nào đủ can đảm leo lên đỉnh núi mà ngắm hoa? Mà hái hoa?Hoa nở đó, khoe sắc một mình giữa đại ngàn hoang dại, nở hết mình rồi tàn, rồi lụi. Đấy, cô giáo miền xuôi lên với bản làng là như vậy đấy.
Na bước đến giường, ngồi xuống. Yến cũng đã ngồi dậy. Hai đứa ôm nhau, khóc tấm tức. Phía cuối dãy nhà kí túc, tiếng của chị tạp vụ cứ lanh lảnh. Hình như là chị lại mắng con.
Hồi lâu, Na đứng dậy lấy lược chải tóc. Na nói mà không nhìn Yến:
-         Thôi thì Yến cứ về đi, nếu anh Liêm xin được cho hai đứa càng tốt,nếu không thì mình vẫn đủ nghị lực làm hoa trên đỉnh núi, Yến à. Hoàn cảnh gia đình mình không cho phép mình lựa chọn, không cho phép mình bỏ cuộc!
                              (Còn nữa)


     


Thứ Năm, ngày 04 tháng 6 năm 2015

THAN

                               
   Thằng Cáng co người, kéo! Bì than cứ hết lăn bên này lại ngoặt sang bên kia như một con lợn đã bị trói mà còn cố gắng vật vã hòng thoát khỏi kiếp nạn.  Bàn tay lấm lem quệt lên trán, lên má, lên cổ những vệt than đen hắc. Da Cáng cũng đen hắc. Mái tóc cứng như rễ tre, lởm chởm dựng lên, phủ đầy bụi than. Trời nóng chi mà nóng lạ. Không biết đã mấy giờ, cái bóng của Cáng đã ngắn ngủn chỉ bằng nửa chiều cao của nó, cứ lũn cũn theo sát dưới chân . Khóm chuối rừng  sáng trắng lên, nghiêng tàu lá trút nắng xuống mấy bụi cây lúp xúp. Mồ hôi ướt nhẫy khuôn mặt loang loang than bụi. Mồ hôi chảy vào cả trong mắt cay xè. Mồ hôi đầm đìa lưng áo.  Cáng dừng lại, thở, nhìn quãng dốc, ước tính ba lần nghỉ nữa là tới chân núi. “ Bộ sách lớp bảy của Y Hồng gần như còn mới, con gái vốn cẩn thận nên sách học xong chưa hề quăn mép. Nó bảo muốn lấy thì ngày mai đưa tiền để nó còn mua bộ sách lớp tám của anh Cả nhà bác Viêng. Bộ sách Y Hồng để lại cho Cáng sáu chục ngàn, Y Hồng phải bỏ thêm mười ngàn nữa mới đủ mua bộ sách lớp tám của anh Cả.”  Vừa vần, lăn, kéo, Cáng vừa nghĩ.  “Con lợn” ngoan ngoãn truồi xuống một đoạn dốc khá thẳng rồi gặp hòn đá. Cáng không bưng nó qua được, phải dùng khúc cây bẩy , ghếch cái “mõm” của nó lên hòn đá rồi bẩy tiếp. Kinh nghiệm này Cáng học được từ pọ* khi theo pọ vào rừng chặt gỗ. Giờ pọ không đi rừng được nữa, chân pọ bị cây đè trong một lần chặt cây dổi ở rừng Khe Húa, gãy rồi. Cái chân ấy bây giờ chỉ đi nhúc nhắc trong nhà thôi. Mà nếu chân pọ còn khỏe như hồi trước thì cũng không đi rừng chặt gỗ nữa, cấm hết rồi. Cái lệnh cấm có con dấu đỏ chót ấy bà con trong bản đều được nhìn cả, đều được trưởng bản đọc cho nghe cả . Cấm hết. Không chặt gỗ, không đốn củi, không đốt than. Làm thế để bảo vệ rừng đấy. Chú cán bộ kiểm lâm bảo rừng của chúng ta bị thương rồi, nó bị thương nên nó quằn quại làm hại dân làng. Nạn lụt cũng do rừng bị tàn phá, nắng nóng thế này cũng  do phá rừng. Bao nhiêu lúa nương  mơn mởn như thế, nắng đốt cho cháy trắng, không đẻ ra bông lúa được, có phải do phá rừng không? Chú cán bộ kiểm lâm bảo là có, dân làng bảo không phải đâu, ngày xưa rừng còn nhiều mà lúa nương cũng nhiều năm bị cháy hết đó thôi? Ông trời không cho nước xuống thì lúa nó khát, lúa nó chết chứ . Dân làng đói thì phải vào rừng, xin của rừng mà làm no cái bụng. Ngày xưa dân làng vào rừng xin cây rau cái nấm về làm canh, xin cây gỗ làm nhà, xin que củi nấu cơm. Bây giờ những thứ đó bán được, có tiền mua nhiều thứ khác nên người ta rủ nhau vào rừng xin rừng nhiều hơn. Tuyên truyền không nghe thì phải cấm, cấm không được thì phạt. Giờ ai còn vào rừng chặt củi, chặt gỗ, đốt than là bị phạt nặng đấy nhé, là thu hết phương tiện làm ăn đấy nhé. Nhưng mế* bảo mình phải làm chui thôi, làm chui là làm không cho cán bộ biết, làm thế là sai, là vi phạm chủ trương nhà nước, nhưng không  làm thì không có tiền, không  no cái bụng. Cáng đi theo mế làm chui được mấy chuyến than thì bị bắt. Mế bị phạt tiền, còn Cáng  bị khiển trách trước toàn trường trong giờ chào cờ, Cáng bị cắt danh hiệu học sinh tiên tiến. Nhục lắm!
  Nhưng  Cáng quyết làm chui lần nữa. Bộ sách của Y Hồng nếu Cáng không đủ tiền vào ngày mai thì con La nhà pá* Xủng sẽ mua mất. Năm ngoái cũng vì chậm có tiền nên Cáng chỉ mua được một bộ lớp sáu của anh Sầm, đã rách nhiều tờ lại vẽ bậy vẽ bạ. Nhiều bài bị mất trang, Cáng phải mượn sách của bạn để chép bài tập. Mà Cáng chỉ đốt cái gốc cây bị chặt từ thời nảo thời nào rồi mà, gốc nó khô rồi, Cáng không đốt lấy than thì qua mấy mùa mưa nó cũng mục ra thôi. Ngày hôm qua Cáng đi từ gà gáy, hì hục đào từ khi con chim rừng chưa ngủ dậy, đến khi chân Cáng dẫm lên cái bóng của mình mới xong. Khi ngọn lửa liếm cho gốc cây đỏ rực thì Cáng xúc đất tấp lên. Mải làm, Cáng không biết là cái bóng mình đã lò đầu ra phía mặt trời mọc. Cả khu rừng chỉ có nắng và nắng. Cây cối đứng im lìm. Con ve cũng thôi không kêu rè rè điếc cả tai như lúc sáng. Khóm chuối  tàu lá nào cũng rũ xuống mỏi mệt. Sáng nay Cáng mang theo can và bì đi từ lúc con trăng mười sáu đang  rờ rỡ  trên đỉnh núi phía tây, leo lên đến chỗ gốc cây thì mặt trời cũng đã bằng con sào. Gạt lớp đất phía trên, than nhiều chỗ còn đượm. Thế là tốt! Cáng  đi múc nước dưới khe  tưới lên. Nước gặp than sôi xèo xèo. Bụi than bay loạn xạ, bám đầy quần áo, bám đầy tóc Cáng.

 Bì than  được bẩy qua hòn đá, truồi xuống một quãng  thì mắc kẹt vào bụi duối. Cáng lôi, xoay, lật. Mồ hôi nhỏ tong tong. Cáng dừng lại, thở. Dốc can tu một hơi, nước suối mát lạnh, khỏe cả người. Cố sức lật một lần nữa, Cáng đã đưa được cái bì ra khỏi bụi cây, lăn tiếp.
Cuối cùng thì “con lợn”  cũng hết vật vã,  nằm gọn ghẽ trên hai cái que cột sau gác-ba-ga.
 “ Này Y Hồng, đúng sáu mươi ngàn đây, soạn sách ra đi. Bì than Cáng bán được  tám mươi ngàn, giờ còn hai chục ngàn mua bút và mấy thứ đồ dùng đã. Hôm sau làm chui chuyến nữa sẽ đủ tiền mua vở” Cáng hình dung đôi mắt sáng  như  mắt chim Nộc Thua của Y Hồng sẽ mở to hết cỡ, bảo Cáng giỏi thật đấy, cáng  chịu khó thật đấy, mà lại gan nữa. Y Hồng chịu thôi, Y Hồng sợ các chú kiểm lâm bắt lắm. Cáng mỉm cười nghĩ vậy rồi đẩy xe đi ra khỏi bìa rừng.
 Nắng ngồn ngột táp vào mặt. Cảm giác như tóc trên đầu Cáng cháy khét lẹt. Cáng cố đạp nhanh…Thời điểm này chẳng có chú kiểm lâm nào ở trạm hết. Cáng chắc chắn thế. Bỗng chiếc xe trở quẻ, xích trật ra, đạp cứ nghe rột roạt. Bỏ được xích vào, đi một quãng lại trật ra. Hôm qua pọ nhắc, xích xe con chùng rồi đó, đem ra chú Tiến sửa lại cho. Nhưng Cáng tiếc tiền,Cáng lấy dầu luyn xe máy nhỏ vào.
Trì trà trì trật mãi, Cáng cũng đã tới được quán bà Béo. Giờ thì Cáng quên hết cả mệt, quên hết cả đói, bì than đưa được đến đây chẳng khác nào bài toán giải xong, chỉ còn ghi đáp số. Than lim chắc nên đượm, bà Béo sẽ không bao giờ mặc cả. Tám mươi ngàn là tám mươi ngàn, trả xong còn thưởng cho Cáng một cốc chè nữa không chừng.
Cáng dựng xe, vừa bước vào đã trố to mắt: Trong quán , hai chú kiểm lâm đang uống bia!
-         A, mày lại đi đốt trộm than hả?
-        
-         Mẹ con nhà mày lần trước bị phạt thế vẫn không chừa?
-         Dạ…có một mình cháu.
-         Than đâu?
-        
-         Thằng kia!
-         Cháu để ngoài kia…hai chú cho cháu xin…
Trên khuôn mặt  nháng bóng của Cáng, mồ hôi chảy thành dòng. Nhiều vệt đen ngang dọc, chẳng biết đâu là vệt than, đâu là vệt dầu luyn xe máy. Ánh mắt Cáng cầu khẩn.
-         Thôi, cho nó đi!
-         Không được! Bọn này không nghiêm với chúng thì loạn! Mày ra tịch thu bì than cho tao.
Cáng thất thểu đạp xe về. Từng quầng lửa lợn cợn dưới đường bốc lên. Hình ảnh bộ sách cũ nhưng còn nguyên vẹn của Y Hồng lấp lóa trong nắng. “ Y Hồng ơi, Y Hồng à, Y Hồng chờ Cáng thêm ít ngày nữa đi, đừng vội bán. Cáng sẽ tìm được một gốc cây khác. Cáng sẽ làm chui vào ban đêm. Mùa này trăng sáng mà, Y Hồng nhé.” 
  Trong lúc đó, chú cán bộ kiểm lâm hất hàm sang bì than nói với bà Béo vừa trong bếp bước ra:
- Trừ vào tiền bia và trứng vịt lộn hôm nay nha.  
                                                          
                                                   Quỳ Hợp, đầu tháng sáu Ất Mùi.
                                                                       Nhật Thành

* pọ: bố                     mế: mẹ                 pá: bác (tiếng Thái)



Thứ Bảy, ngày 30 tháng 5 năm 2015

HOA TRÊN ĐỈNH NÚI 4

  QUYẾT ĐỊNH...

  



                                         (Na tôi ngày ấy - Bây giờ)

  Na ngồi bó gối nhìn ra màn mưa trắng xóa. Những giọt mưa xiên chéo rơi rào rào trên sân. Nước ngập mấy bồn hoa trước thềm. Những đóa loa kèn rũ rượi, bầm dập tơi tả. Yến ngồi quay lưng, hí húi thêu. Bàn tay mềm mại của Yến lích, luồn, tỉ mẩn, công phu từng đường kim mũi chỉ trên chiếc gối đôi. Vừa thêu, Yến vừa  khe khẽ hát “ nhìn ngôi sao lấp lánh suốt canh thâu…như mắt ai lấp lánh…đang nhìn nhau. Làn gió mát thoang thoáng hương đưa, nhặt cành hoa trước thềm…” Cũng như Yến, Na cũng đã  gửi những giấc mơ về tình yêu, hạnh phúc lên chiếc gối đôi mà cô đã kì công thêu trong những ngày ở trường. Giờ thì chiếc gối trắng có bông hoa hồng đỏ thắm, đôi chim bồ câu xanh ngậm dải lụa hồng có hai chữ  “Hạnh phúc”  ấy đang nằm yên dưới đáy túi du lịch. Na ngoảnh sang Yến, dài giọng:
    - Thôi đi, trời thì mưa dầm mưa dề, sao với chả trăng.
Yến quay lại, nhe chiếc răng khểnh:
 -  Hì hì…người ta bảo, trong mắt của những người đang yêu bao giờ cũng có một khoảng trời xanh, cho dù trời đang đổ mưa  đấy thôi?
-       Biết ngay mà, nhớ chàng nên lôi gối ra thêu.
-        Chứ sao, còn hơn có kẻ thêu gối xong rồi nên không có cơ hội mà nhớ nữa!
-         Thèm vào mà nhớ!
-          Không thèm vào chả lẽ lại thèm ra? Hi hi…
Na thụi một cái vào lưng Yến:
-         Đừng có mà thánh tướng!
  Yến vứt cả khuôn thêu và gối xuống giường, lấy hai tay thọc lét vào sườn Na, Na cười sằng sặc, “thôi, thôi, không chơi trò thọc lét đâu” “ai bảo đấm người ta đau thế”. Na ngã lăn quay từ trên giường xuống đất. Tiếng cười hai đứa át cả tiếng mưa rơi.
-         À, Na này, cậu có nhớ lần mình gặp “ma” ở khu nhà bếp ấy không?
-        Nhớ chứ sao không. Giá mà đêm đó mình có chiếc đèn pin nhỉ?
-         Làm gì?
-          Thì khi thấy hai đứa nó hôn nhau, mình rọi một phát. Chắc chúng tưởng bảo vệ mà hoảng hồn buông nhau chạy.
-          Chúng nó hôn nhau chứ có đi chọc lò đâu mà sợ bảo vệ? Nhưng mà theo Na thì đôi ấy có lấy nhau không?
-         Cái đó có trời biết. Nhưng theo mình, con trai yêu  mà cứ thề thốt  trơn như bánh mướt quét mỡ thế thì khó tin lắm.
-          Nhưng cũng phải thề mới tin được chứ.
-          Chẳng cần thiết!
-         Vậy Na và anh Ninh chưa bao giờ thề à?
-         Chưa.
-        Trách gì mà cậu “phăng teo” dễ dàng thế.
-       Nếu là Yến, Yến có chấp nhận lấy một người như anh ấy không?
-         - Chẳng biết nữa, nhưng nếu lấy, ít ra thì hôm nay Yến và Na không có mặt ở xứ khỉ ho cò gáy này. Mà này, Yến đang muốn bàn với Na một việc…
  -   Việc gì?
Yến chợt im lặng, mắt trầm tư nhìn ra ngoài trời đang trắng xóa một màu mưa.
Na cũng thả mình trong âm âm tiếng mưa rơi, trong tâm tưởng ngân lên lời bài hát nhạc vàng buồn não nuột: “giá như ngày ấy mình đừng quen nhau…thì giờ đây có đau khổ đâu…” Thực tình thì Na không đau khổ,không luyến tiếc mà  chỉ buồn thôi. Người ta bảo mối tình đầu lãng mạn lắm, đẹp lắm. Nó như một loài hoa kì lạ, năm tháng qua đi, dù hoa tàn cánh rã nhưng hương thơm của nó vẫn phảng phất, quyến rũ hồn ta suốt cả cuộc đời. Na chẳng thấy lãng mạn, Na cũng không thấy có gì đẹp đẽ cả. Mối tình đầu đến và đi, xẹt qua tuổi mười chín như tia chớp giữa trời, không để lại chút thổn thức lúc nhớ về kỉ niệm, không có chút xao xuyến khi nghĩ lại những ánh mắt, nụ cười, không đọng chút vấn vương mỗi lần nhắc đến.  Na đang ở tuổi đi tìm kiếm thế giới tình yêu lấp lánh ánh sao bạc, dịu dàng vầng trăng vàng, bồng bềnh làn mây trắng. Còn anh là người đàn ông lớn tuổi vội vàng, gấp gáp đi tìm một đối tác cho cuộc hôn nhân của mình. Chỉ thế thôi. 
-    Na này…
-  Yến nói đi.
  -    Hay đợi trời tạnh mưa mình vào nhà thầy trưởng phòng xem. Chứ vào Thông Thụ xa như thế…
-   Nhưng chúng mình cầm quyết định rồi.
 - Mặc, cứ  vào nhà gặp thầy trình bày thử, nếu không được thì tính tiếp.

Thầy trưởng phòng tiếp hai đứa ngay ở gian hoòng nọc ( gian ngoài cùng, chỗ bắc cầu thang của nhà sàn người Thái). Cầm chiếc ấm nhôm, thầy rót ra ba bát nước xanh lè:
- Hai cô uống nước đi.
Thấy mắt hai cô giáo trẻ tròn xoe nhìn vào bát nước, thầy cười:
- Chè đâm đấy, uống rất tốt cho sức khỏe.
- Là nước thuốc hả thầy? Yến hỏi.
- Không, là nước chè, nhưng không nấu hoặc om như người xuôi mà giã lá chè nhuyễn ra, đổ nước suổi vào lọc để uống.
- Uống thế không đau bụng hả thầy? - Na thắc mắc.
- Người Thái uống quanh năm, chẳng những không đau bụng mà còn lợi tiểu, giúp ngủ ngon. Uống nó vào còn chống được say rượu mà.
Nói rồi thầy bưng bát nước chè, uống một ngụm lớn. Đặt bát xuống, thầy nhìn hai cô giáo trẻ một cách trìu mến:
- Người giáo viên  dạy học ở miền núi cần phải hiểu về cuộc sống của đồng bào thì việc mang cái chữ đến  cho con em họ mới thành công được. Các cô phải hiểu từ cách ăn, cách mặc, tiếng nói... tóm lại là phong tục, văn hóa của họ để làm tốt việc giáo dục của mình.
- Thưa thầy, bọn em vào đây muốn...
Yến đang ngập ngừng thì thầy cười và nói tiếp:
- Muốn đổi quyết định chứ gì?
- Ơ, sao thầy biết ạ? - Na ngơ ngác.
Thầy cười thật to, tràng cười thoải mái mang cái âm thanh mộc mạc khỏe khoắn của người miền núi rồi bảo:
-  Xưa nay chẳng có cô giáo trẻ nào đi bộ ba cây số chỉ để vào thăm hỏi sức khỏe lão già này đâu. Hơ hơ hơ...
Dứt tiếng cười, thầy cầm lấy điếu thuốc lào, thong thả tra thuốc vào nỏ, bật lửa, châm đóm, thầy lại nói chậm rãi:
- Tuổi trẻ đừng ngại khó, ngại khổ. Khi ra trường, các cô chẳng phải đã viết trong đơn: "Sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu Tổ quốc cần" đó sao? Hôm trước thầy Thuận có nói với tôi là đã phân hai cô đi Thông Thụ ...
Đóm tắt, thầy dụi tàn, lại bật lửa châm tiếp. Rít một hơi giòn tan, thầy ngả mặt, chậm rãi nhả khói.
- Nhưng  chúng em con gái, thầy có thể ưu tiên, với lại... Yến  ngập ngừng.
Thầy đặt điếu xuống, bưng bát nước uống một hơi hết nhẵn:
- Kìa, hai cô uống nước đi.
Na nhấp một ngụm nhỏ. Nước thơm, hơi chát nhưng uống xong có vị ngọt mát thật dễ chịu.
- Đấy, cứ uống đi, uống quen rồi nghiện phải biết! Nó cũng như người miền núi vậy, lúc đầu chưa quen thì ngại, thì sợ, thậm chí còn có người khinh thường, nhưng sống lâu mới thấy hết cái tình người chân chất, cái ân nghĩa nặng sâu của đồng bào. Còn nói ưu tiên cho con gái ư? Thế các cô thử tính xem, trong ngành giáo dục bậc học cấp 1, cấp 2 thì có bao nhiêu đàn ông con trai? 
Rồi thầy hạ giọng, nói như tâm sự:
- Giáo viên toàn ngành thiếu, giáo viên cho vùng sâu lại trầm trọng thiếu. Hiện trường cấp 1,2  Thông Thụ có bốn lớp cấp 2 nhưng mới có hai giáo viên 10 +3, có người chủ nhiệm 2 lớp,  hiệu trưởng cũng phải kiêm chủ nhiệm một lớp. Hôm trước hiệu trưởng trong đó ra họp phát biểu: "Tôi là hiệu trưởng giỏi nhất Đông Nam Á này đấy. Vừa làm hiệu trưởng, vừa làm chủ nhiệm, học trung cấp sư phạm toán lý mà dạy cả văn, cả sử, cả địa!" Mọi người cười ồ, nhưng tôi thì buồn lắm! 
 Thầy lại cầm lấy điếu:
- Hai cô trưa nay ở lại ăn cơm với gia đình nhé?
- Dạ thôi thầy ạ - Na vội chối - Giờ chúng em phải về để mua thêm mấy thứ vào trường.
- Ừ, thế thì hôm sau vậy, có lẽ ngày mai trời tạnh hẳn, trong xã có người ra đón đấy.
 Ngừng một lát, thầy bảo:
- Vào trong đó các cô nên biết, đồng bào dân tộc vốn hiền lành, thật thà nhưng cũng rất hay tự ái. Các cô nhớ cư xử mềm mỏng, tế nhị với họ, đừng để họ phật ý. Vì như thế, việc duy trì sĩ số sẽ rất khó khăn.
- Dạ - Na đáp nhỏ, trong lòng cảm thấy thật chênh vênh.
Suốt dọc đường về, hai đứa cứ đi lặng lẽ. Đến phòng, Yến thả mình xuống giường, buông một câu chắc nịch:
- Mình về bảo anh Liêm xin cho hai đứa đi Tân Kì, đảm bảo có xa lắm cũng chỉ cách trung tâm huyện năm đến bảy cây số là cùng!
- Lỡ ra anh Liêm không xin được thì sao?
Yến bật dậy, quả quyết:
- Na coi thường anh mình thế ? Đường đường là một phó hiệu trưởng trường sư phạm, lại là thương binh, không xin được cho em gái một chỗ dạy học thuận lợi ư? Na có đi với Yến không thì bảo? 
Na nhìn Yến, khẳng định chắc chắn:
- Nếu Yến đã quyết như thế thì Na cũng chẳng dám can. Nhưng Na không đi Tân Kì đâu. Na sẽ hoàn thành bốn năm nghĩa vụ miền núi Quế Phong rồi về Quỳ Hợp.

Trời đã ngớt mưa. Bầu trời gần như xanh trong trở lại. Nhưng trong mắt Na và Yến vẫn nặng nề u ám những đám mây đen.
                               (Còn nữa)