Mời bạn cùng chia sẻ với blog HƯƠNG NGÀN của Nhật Thành.

Thứ Ba, ngày 25 tháng 8 năm 2015

MẸ CHỒNG!

(Tôi đã viết về CHA CHỒNG TÔI  bấm vào đây, giờ viết về mẹ chồng.)

Mùa vu lan đã tới, trong các nhà chùa, tiếng đọc kinh, lời sám hối, lễ cầu siêu …nghe lòng chộn rộn.
Ai còn mẹ, được cài lên ngực một bông hoa màu đỏ.
Ai  không còn mẹ, bông hoa trắng cài lên trái tim đau.

  Hồi ấy, thầy tôi dọa “ Mi xớ rớ tau bắt bỏ rọ bưng đến cho nhà người ta”. Thế là, ngày 29 tết, tôi đành miễn cưỡng lên xe để về ra mắt cha mẹ chồng tương lai.
Ừ thì làm cho người ta thích mình mới khó, còn để người ta chê mình, từ chối mình có khó gì đâu.
   Ăn cơm xong, tôi nhảy tót lên tấm phản đánh bài với mấy chú. Hò hét, thách thức, khua chân múa tay và cười ha hả. Mẹ lặng lẽ dọn mâm, rửa bát và rót nước mời cha.
   Sáng bảnh mắt tôi mới dậy,  đã thấy mẹ nấu xong nồi cơm to, mùi nhút xào thơm phức bốc hơi nghi ngút. Tôi lững thững xuống bếp, ngó vào. Khói cay xè cả mắt. “ Bếp chi mà nấu ăn như hun chuột rứa hề?” Mẹ cười:  “ Con dậy rồi à?  Ra đánh răng rửa mặt vô ăn cơm.”
   Ba ngày tết, mọi người bảo tôi đi chơi cho biết anh biết em ,biết họ biết hàng, tôi cười: “ Đường đất nhão nhoét, guốc cao gót không đi được. Mà mặt người nhìn chút quên ngay thì biết làm gì?” Tôi ngồi nhà, nói chuyện phét lác một tấc tới trời với cha, kể chuyện đi dân công hỏa tuyến hồi chống Pháp sang tận cánh đồng Chum. Cha nói chuyện trạng, tôi  không ngại nói tục theo cha và cười hô hố.
Mấy “giặc bên Ngô” đội mâm đến cúng, nhăn mặt khó chịu với “mự mới”. Mự cười vô tư: “ Tui nỏ biết nấu ăn, nỏ biết mần chi, vì trước đến dừ toàn ăn cơm tập thể” “Rứa lấy chồng rồi mần răng?”
 “ Nỏ biết, nỏ mần răng cả, muốn mần răng thì mần!” Tôi cười khì khì. Mẹ bảo: “Khó nhứt là học chữ mà con còn học được, ra đi dạy được, mấy việc vặt gia đình ni thì học mấy hồi!”

  Năm năm trời, vợ chồng chủng chà chủng chẳng. Tết năm về năm không. Mẹ nhắc: “Về với cha mẹ cho vui, ở chi trên nớ mà buồn mà chán!”  “ Con không về, sắp tới rồi hai đứa cũng đường ai nấy đi thôi mẹ.” Mẹ buồn buồn: “Răng nói rứa con!”
  Ừ thì cái nợ nó ràng buộc cái duyên. Ông tơ bà nguyệt có ngủ gật  xe nhầm thì cũng đã lò mò cột xong múi chỉ.
Phận làm dâu làm con, dù muốn dù không cũng phải tròn nghĩa vụ.
Nhưng không chỉ tôi mà các con của mẹ đều chưa phải nuôi hay chăm mẹ một ngày.

Và…
Năm nay mẹ chín mươi hai. Đi phải dắt, ăn phải đút, cái bô luôn là vật bất li thân.
Sau lần mẹ bị tai biến, vùng ngôn ngữ bị ảnh hưởng, ý nghĩ trong đầu không được diễn đạt chính xác. Tai nghễnh ngãng, mắt nhìn không rõ. Mẹ nói người ta không hiểu, người ta nói mẹ không nghe, mẹ dùng một cánh tay  trái đang cử động được thay cho lời nói mà cũng đành bất lực.
 Một năm rồi, mẹ ngồi trong ngôi nhà rộng thênh thang chờ mấy đứa con thay phiên nhau mang cơm đến. Cứ sáu ngày thì tới phiên. Bữa cơm trưa có khi sang chiều, bữa cơm tối có khi khuya lắc. Tắm cho mẹ đứa này đùn đẩy đứa kia. Ừ thì con mẹ ở gần nhưng đứa mô cũng bận. Việc đồng áng, việc con cái, việc lợn gà, việc chợ búa…Làm nông "nhất thì nhì thục", muốn làm kịp thời vụ thì kể chi giờ giấc. Rồi sáng không lo kịp cho con ăn thì nó đi học muộn giờ, trưa chưa cho lợn ăn thì chúng hét đinh tai nhức óc. Phục vụ mẹ cả năm chứ phải ngày một ngày hai chi mà lúc mô cũng chu tất vẹn toàn?
   Tôi về, con của mẹ bắt đầu hạch sách: “ Chăm bà đi cho biết cái cực nhọc, cái vất vả. Đưa tiền về rồi đi thì khỏe re!” Tôi bảo: “Tại xa xôi cách trở, việc nhà nước có phải ưng nghỉ khi mô cũng được mà về? Ở nhà còn sáu đứa con, tị nạnh chi với người xa ngái?” Cãi nhau loạn xạ, kể công kể lênh từng việc nhỏ việc to. Chưa ai phải góp tiền nuôi mẹ vì mẹ có con liệt sĩ, mới chỉ là chăm mẹ lúc đau ốm tuổi già. Thật đúng là: “Cha mẹ nuôi con biển trời lai láng/Con nuôi cha mẹ tính tháng tính ngày!” Và cha ông ta nói đâu có sai: "Một mẹ nuôi được mười con, mười con chắc chi đã nuôi được một mẹ!" Các con quên mất bao lần mẹ chắt chiu tiền trợ cấp liệt sĩ, dành dụm không dám tiêu, cho đứa này vay mua giống, cho đứa khác vay mua xe. Những lần vay không hoàn lại! Các con quên mất rằng, mỗi khi có đồng quà tấm bánh, mẹ không nỡ ăn, cất dành cho cháu nhỏ cháu to. Các con quên mất rằng, thịt một con gà, mẹ chỉ chan tí nước, ăn cái phao câu và miếng tiết, còn thì cất dành cho cháu."Mình ăn, cháu nhịn răng đành!"
  Mẹ không nghe rõ được, nhưng nhìn thái độ tức giận và mấy cái miệng cử động liên tục của các con, mẹ hiểu.
  Mẹ không nói rõ được, nhưng từng giọt lệ đục ngầu rịn ra lem nhem trên đôi má hóp.
 Tôi nhìn mẹ, nghĩ xót xa cho tuổi già cô đơn! Đưa mẹ lên ở cùng, tôi nghĩ đến tình người nhiều hơn nghĩa vụ. Tôi chăm chút mẹ từng bữa cơm giấc ngủ, tắm gội cho mẹ hàng ngày bằng sữa tắm và dầu gội đầu loại xịn. Rảnh thì ngồi bóp tay, bóp chân, trò chuyện cho mẹ đỡ buồn dù mẹ nghe tiếng được tiếng chăng. Mọi việc vẫn đâu vào đấy khi ta biết sắp xếp một cách khoa học. Ta sẽ nhẹ nhàng thanh thản hơn khi hiểu thấu đáo thế nào là "già cậy con". Nụ cười của mẹ đã tươi lại sau một năm suy nghĩ buồn phiền. Ừ, người ta nói “một đời người hai đời con nít”, mẹ cứ cười và ai đến thì khoe líu lô bằng những lời mà không phải ai cũng hiểu. Riêng câu này thì mẹ phát âm rõ ràng từng chữ: “ Cho mẹ ở với con, đừng bắt mẹ về quê nữa nha con."
Chín mươi hai tuổi rồi, quĩ thời gian của mẹ còn lại bao nhiêu?
Những đứa con của mẹ ở quê, ngày vu lan năm nay vẫn được cài lên ngực mình một bông hồng đỏ! Ai biết năm sau bông hồng có đổi màu?
Tôi sẽ chăm sóc mẹ chu đáo, trọn nghĩa vẹn tình. Một mai mẹ có về miền cực lạc, tôi không gào khóc quay cuồng, không ai oán những lời than trời trách đất! Chắc chắn thế!
                                    
                                                                NT

 




Thứ Bảy, ngày 22 tháng 8 năm 2015

GH...???

Tin nhắn gửi nhầm sang em
Sững sờ...lãng đãng lẫn đêm với ngày ...
Bao nhiêu thương nhớ lâu nay
Thoắt thành tố lốc vần xoay đất trời!
                             NT

Thứ Ba, ngày 18 tháng 8 năm 2015

GIAN LẬN TRONG THI CỬ!

Hôm qua xóa bài đăng này, nhưng do bác Bu hỏi, với lại anh Hải Thăng đã đưa vào lời com rất chí lí nên tôi đăng lại bài nghị luận của Châu Anh, bài viết của cô bé 13 tuổi trong thời gian 90 phút tai lớp.(Tôi chụp bài viết của em và đánh lại nội dung để mọi người dễ đọc). Qua đây, chúng ta hiểu thêm về nhận thức, suy nghĩ của trẻ trước những vấn đề bức xúc trong nền giáo dục hiện nay!

    “Xin thầy hãy dạy cho con tôi cách chấp nhận thi rớt hơn là gian lận trong thi cử”. Câu nói của tổng thống Lin-côn – một trong những vị tổng thống vĩ đại nhất nước Mĩ – dường như đã trở thành một châm ngôn bất hủ cho toàn ngành giáo dục trên thế giới. Xin đừng cho rằng đó là câu nói cửa miệng chỉ để bảo vệ và tôn lên nhân cách cao quý của vị tổng thống, cũng đừng cho rằng đó chỉ là lời nói suông, không có giá trị, không được thực thi, mà hãy suy ngẫm! Đằng sau câu nói chân thành ấy là cả một vấn đề bức xúc, nhức nhối, nóng hổi và cũng vô cùng nan giải: vấn đề gian lận trong thi cử!
    Gian lận tức là không trung thực; gian lận trong thi cử có nghĩa là thiếu thành thật khi làm các bài kiểm tra. Và, một điều rất đáng ngại rằng, gian lận trong thi cử đang diễn ra tương đối công khai và hoàn toàn phổ biến. Thực sự đấy, không tin thì bây giờ tôi đố bạn nhé, bạn thử chỉ ra cho tôi một cuộc thi không có gian lận xem nào…. Liệu có thể có không, khi mà gian lận từ kì thi kiểm tra vào cấp 1, gian lận từ các bài kiểm tra 15 phút rồi một tiết, gian lận đến cả các kì thi chuyển cấp, rồi thi vào cao đẳng, đại học? Liệu có thể có không, khi mà gian lận trong học đường rồi người ta còn gian lận ở nhiều nơi khác nữa: gian lận thi bằng lái xe, gian lận thi vào công chức nhà nước…? Liệu có thể có không, khi mà gian lận trong thi cử diễn ra tinh vi và phổ biến đến thế? Lén lút có, công khai có, người ta có thể bắt gặp gian lận trong thi cử ở bất cứ kì thi nào: từ xem tài liệu đến nhìn bài bạn, từ gian lận điểm chác đến mua điểm, mua bằng… Theo cá nhân tôi, thi cử ngày nay thực sự là kiểm tra sự “sáng tạo”. Đúng, phải thật “sáng tạo” mới có thể gian lận một cách siêu đẳng, để giám thị không phát hiện ra. Thực tế ở trường tôi, (và cũng thật xấu hổ khi nói rằng, tôi là một trong số những người “sáng tạo” đầy mình ấy) người ta gian lận hàng loạt và hết sức tinh vi, độc đáo: người giấu sách trong bụng mang vào, người kê bài thi lên tài liệu, người cắt tài liệu theo từng câu nhỏ để dễ tìm, người trao đổi, thảo luận, người cho bạn xem bài, người xin đi ra ngoài để trao đổi với các bạn phòng khác... Và việc gian lận ấy đã vẽ nên một bức tranh “tươi đẹp” vô cùng: sau mỗi giờ thi, sân trường, phòng học… tất cả đều chìm trong một sắc trắng “tinh khôi”. Ngắm nhìn những mẩu giấy tài liệu “chao nghiêng” trong gió, tôi mới thấy ngôi trường này “đẹp đẽ” ra sao…
    Người ta lên án mạnh mẽ việc gian lận trong thi cử, nhưng thực tế thì có mấy ai không từng? Tuy nhiên, đã bao giờ chúng ta đặt câu hỏi về nguyên nhân của tệ nạn ghê gớm này? Phải, lỗi là ở học sinh chúng tôi thiếu trung thực. Nhưng liệu có phải là tất cả, có phải chỉ là lỗi của học sinh? Có câu nói rằng; “Mỗi trẻ em là một tờ giấy trắng, người lớn viết gì vào đấy thì sẽ thu được như vậy”, thế nên lỗi lần này cũng có phần của người lớn! Đừng cho rằng là đổ lỗi hay chối tội, mà sự thực là như thế!! Học sinh có không gian lận được không, khi mà bố mẹ cứ đặt nặng gánh áp lực phải giỏi, phải hơn bạn, phải điểm cao? Học sinh có không gian lận được không, khi cứ suốt ngày phải chịu sự so sánh? Nào là con nhà người ta thế này thế nọ, nào là bạn ấy thế nọ, thê kia; diểm số sụt dốc thì bị cho là ham chơi, nhác học, thậm chí còn bị nghi ngờ là yêu đương sớm, sao nhãng học hành! Mệt mỏi lắm, các bậc phụ huynh ạ, thật sự áp lực lớn lắm, đôi vai bé nhỏ của chúng con thật sự không gánh vác nổi đâu! Học hành bù đầu, bài tập chất đống, đến thời gian chơi cũng không có, đầu tư không toàn diện thì kiểm tra các môn sinh, sử, địa… muốn được điểm cao thì phải làm thế nào, phải làm thế nào ạ? Xin hãy cho chúng con một lời giải đáp! Không gian lận để rồi điểm kém, để rồi bị đánh mắng, bị so sánh, bị bình phẩm? Không gian lận để bị người ta khinh thường, người ta coi khinh bản thân và cả gia đình mình nữa? Có thể mọi người cho là ngụy biện, cho rằng “Cứ học thực chất đi thì việc gì phải như thế” đúng không? Xin thưa, ba tiếng HỌC – THỰC – CHẤT ấy đánh vần thì dễ nhưng thực thi thì đối lập hoàn toàn. Kiến thức thì mênh mông, bài tập thì vô số kể, chật vật với một môn là đã kiệt sức, thử hỏi mười hai, mười ba môn thì phải làm như thế nào? Có lẽ thương xót cho chúng con mà người lớn không ngăn cản việc gian lận, thậm chí còn ủng hộ, giúp đỡ chăng? Thế thì học sinh không gian lận được không, khi mà bố mẹ bày mưu tính kế cho con dùng tài liệu, khi mà giám thị nhắm mắt làm ngơ rồi thủ thỉ với nhau rằng: “Cho các em một con đường sống!”. Thật là cảm ơn, thật là đa tạ quá! Chẳng trách gì gian lận nó diễn ra phổ biến như thế này!
    Lần trước xem thời sự thấy đưa tin về việc bố mẹ bất chấp nguy hiểm leo tường để ném tài liệu cho con ở Ấn Độ, tôi có hỏi mẹ: “Như thế thì còn cần thi cử làm gì nữa, ai rồi cũng sẽ đậu mà?” Đã bao giờ bạn thắc mắc giống tôi chưa? Và thú thật, câu trả lời của mẹ khiến tôi thật sự bất ngờ: “Nếu không thi thì làm gì có ai chịu học!” À, ra thế, ra là thi cử để người ta chịu đi học, ra là đi học chỉ để thi cử mà thôi! Giờ tôi mới biết đấy! Thế mà tôi vẫn nghe “Học để làm người”, “Học cho biết đạo”! Quả đúng là “Mọi lí thuyết đều là chất xám, còn cuộc đời thì vẫn xanh tươi”! Tư tưởng sai lệch như thế, thử hỏi gian lận trong thi cử không diễn ra sao được? Phải gian lận chứ, để mà có một thành tích thật ảo, để mà người ta trầm trồ, thán phục. Phải gian lận chứ, để mà các tập thể lớp có thể rạng danh như lớp tôi này: 100% đạt danh hiệu học sinh giỏi, điểm tổng kết thấp nhất là 8,1! Khoan hãy vội tròn mắt ngạc nhiên, lớp tôi là lớp chọn một mà, điểm là điểm thực chất đấy! Nói thế, bạn có tin không? Điểm đó có lẽ là tương đối đúng, bởi vì đó là điểm chấm
“trình độ” gian lận mà! Thành tích cứ ảo quá như thế, có người lại sinh ra kiêu ngạo, là tự tin thái quá, cho rằng mình là giỏi, là hơn người; cầm tờ giấy khen trên tay mà không chút ngượng ngùng, không chút áy náy. À mà việc gì phải ngại, điểm ảo thì cũng ảo tập thể, có phải chắc mình đâu! Không học mà thành tích vẫn đỉnh như thế thì học hành làm cái nỗi gì, đến trường chơi, về nhà ngủ, đi thi thì đã có tài liệu, nhàn nhã thế còn gì! Rồi sau này ra đời, đầu óc rỗng tuếch, à không, đặc chứ, đặc kín luôn, đặc những bảng thành tích trên trời và cả những lời khen ngợi đầy giả dối! Xã hội sau này sẽ còn phát triển lắm đây! Tổ quốc mình sẽ còn vinh quang lắm đây! Nhỉ?
    Tôi đã từng tìm hiểu giải pháp trên nhiều trang mạng xã hội và cả các phương tiện thông tin đại chúng, kết quả nhận được là phải tự thay đổi ý thức. Nhưng xin lỗi, theo tôi, ý thức là điều khó có thể thay đổi được. Mình trung thực, mọi người gian lận, có phải là thiệt thòi cho mình không? Phụ huynh không đặt áp lực, rồi người ta bảo con mình học kém hơn con họ thì có chịu được không? Vậy nên tôi còn nghe có người nói rằng: “Dại gì mà trung thực!” Đấy, nghe rõ chưa, trung thực là dại đấy, là khờ đấy! Trở lại với câu nói của tổng thống vĩ đại Lin-côn: “Xin thầy hãy dạy cho con tôi cách chấp nhận thi rớt hơn là gian lận trong thi cử”. Châm ngôn của giáo dục toàn thế giới đấy, nhưng thực thi nó thì hãy còn đang là một vấn đề!

Thứ Bảy, ngày 15 tháng 8 năm 2015

MỌI NGƯỜI CHẤM GIÙM TÔI!

   Tôi có ý định đưa một số bài của học sinh đang học tại trường vào nội san. Em Nguyễn Châu Anh là đối tượng tôi tìm đến đầu tiên. Thi học sinh giỏi lớp 6 cấp huyện, em tham gia 2 môn. Toán đạt giải nhất với số điểm 19/20, còn Văn đạt 18/20 sau nhiều tranh cãi của Ban giám khảo. Thi học sinh giỏi cấp huyện lớp 7, toán của em là 20/20, còn văn đạt 18/20 cũng qua tranh cãi, cân nhắc, thêm bớt, bắt lỗi đủ thứ (vì có giám khảo cho 20/20, có giám khảo cho 16/20 nên cuối cùng phải "cưa đôi"). Năm lớp 8 em bỏ  Văn để thi Toán, Lý và Hóa (nhà trường chỉ cho mỗi em dự thi nhiều nhất 3 môn). Bài văn sau đây em làm năm lớp 6 với đề ra: "Hãy kể về một lần em mắc lỗi với thầy cô". Cô giáo của em cho 7/10 điểm với lời nhận xét: " Cách kể chuyện tốt nhưng  đây chưa phải là một lần mắc lỗi!"
Tôi xin đăng lên đây và nhờ mọi người chấm xem, liệu em viết thế này có "lạc đề" không?



NỢ THẦY MỘT LỜI XIN LỖI
     
- Châu Anh, tối nay con cùng mẹ đến nhà thầy Hưng nhé!
          Đang loay hoay với bài toán khó, tôi không định trả lời mẹ. Tính tôi vốn thế, khi đang mò mẫm với từng nốt rối trong bài toán hóc búa, tôi thường ít để ý đến xung quanh. Nhưng khi nghe nhắc đến tên “thầy Hưng”, tôi không thể không ngẩng đầu lên. Ngạc nhiên, tôi hỏi mẹ:
- Mẹ nói gì ạ? Mẹ con mình đến thầy Hưng xin học thêm phải không mẹ?
- Ừ, ý con thế nào?
- Sao lại không hả mẹ? –Tôi nói như reo lên.
Mừng quá! Được học với một thầy giáo giỏi như thầy thì có lí do gì để không mừng, không vui cơ chứ? Tôi đã được nghe bao nhiêu điều về thầy: Nào là người đầu tiên của huyện được UBND Tỉnh tặng bằng Sáng tạo về sáng kiến kinh nghiệm trong dạy học, nào là thầy chuyên bồi dưỡng đội ngũ học sinh giỏi dự thi cấp Tỉnh đạt giải cao, nào là thầy rất nghiêm khắc mà cũng rất dễ gần, nào là thầy nghiêm túc nhưng rất tình cảm, có thể đùa vui với thầy thoải mái nhưng thầy cũng yêu cầu rất cao trong học tập… Bao nhiêu điều mà các anh chị khóa trên nói về thầy khiến tôi thấy thật ấn tượng và luôn ao ước được gặp thầy, được học với thầy.
Gác lại bài toán khó, tôi tưởng tượng cảnh gặp thầy tối nay. Háo hức lạ thường!
17 giờ 45 phút. Tôi cùng mẹ đến nhà thầy. Tự nhiên tôi thấy lo lo. Chẳng biết thầy có nhận tôi không? Lỡ tôi học không được thì sao? Lỡ mà thầy mắng?..Bất giác, tôi nắm chặt bàn tay mẹ. Hồi hộp. Nhịp tim cứ thình thình như gõ trống vậy.
Đón mẹ con tôi là một người thầy ăn mặc rất giản dị với nụ cười đến là thân thiện. Khuôn mặt thầy tròn, nước da ngăm ngăm, giọng nói thật ấm áp. Dễ gần thật! Chẳng giống như hình ảnh mà tôi đã tưởng tượng về thầy: Dáng người  thanh mảnh, một vầng trán cao, một cặp kính lão trễ xuống tận mũi trông rất nghiêm nghị, già nua và nghiêm khắc…
Từ trong nhà, thầy bước ra, chủ động bắt tay mẹ.
Tôi ngước đôi mắt tròn xoe nhìn thầy, cảm giác sợ sệt ban đầu biến đâu mất, chỉ còn sự tò mò, thích thú. Thầy lại chìa tay:
                  - Nào, con gái, mình làm quen nhé?
           Tôi bối rối đưa cả hai bàn tay ra nắm lấy bàn tay thầy, hồn nhiên:
                 -Dạ, con chào thầy…
***
                Buổi đầu tiên đi học, thầy đố chúng tôi một bài toán cổ: “Vừa gà vừa chó, bó lại cho tròn, ba mươi sáu con…” Thầy mới đọc đến đấy, Vân Anh đã hấp tấp giơ tay đòi giải. Thầy cho phép nó nói. Cô bạn hớn hở:
 - Thưa thầy, giả sử… con… có… bốn chân…
Thầy nghiêm mặt nhưng rồi tủm tỉm:
-         Sao thế con? Con giơ chân thầy xem nào? Con xinh gái thế này, thầy có thấy con làm sao đâu?
Ngơ ngác, Vân Anh không hiểu gì trong khi cả lớp thì bắt đầu cười. Nó càng lúng túng:
-         Sao ạ? Bài toán của thầy con đang làm mà. Xin thầy và các bạn yên lặng cho con giải tiếp.
-         Làm sao con giải được? Cả lớp hãy cho thầy biết lí do vì sao nào?
Chưa hiểu thầy lắm, chúng tôi đều ngại, không dám nói. Thầy ôn tồn bảo:
- Thế này các con nhé, bạn Vân Anh không thể giải được vì hai lí do: Trước hết, thầy chưa đọc đề xong, làm sao con hiểu các dữ kiện tiếp theo của bài toán. Biết đâu thầy đã thay đổi một vài số liệu của bài toán cổ? Như vậy, bài học  cho con là không nên quá vội vàng, hấp tấp. Thứ hai, con đâu có bốn chân để đưa ra mà tính? –Thầy vừa nói vừa cười- Bài học cho con là phải trình bày lưu loát, gãy gọn, suy nghĩ thật chín chắn trước khi nói, đúng chưa nào?
          Vân Anh đỏ mặt,  nhưng vẫn không nhịn được cười. Chúng tôi thấy thầy thật thú vị. Thầy gần gũi quá!
***
Hôm sinh nhật tôi, lúc ra chơi, tôi nhõng nhẽo:
- Thầy ơi, con giận thầy luôn đấy. Tại thầy dạy nên con mới không tổ chức sinh nhật đúng ngày. Không chơi với thầy nữa!
Chẳng hề có một chút thay đổi nét mặt, thầy đáp lại tôi rằng:
- Thầy cũng giận con luôn, hôm trước sinh nhật thầy mà con vẫn bắt thầy dạy, làm thầy không tổ chức sinh nhật được . “Cạch phe!” – Thầy giơ hai ngón tay ra, mặt làm ra vẻ phụng phịu của con nít, nom đến ngộ! – Không chơi với con nữa!
   Thế là cả lớp cười ầm ĩ. Thật đúng là…, ai có thể giận thầy được cơ chứ?
***
Dần dần, tình cảm thầy trò chúng tôi càng gắn bó, thân thiết hơn. Tôi kính trọng và yêu mến thầy như cha vậy. Thầy cũng thương tôi, âu yếm gọi tôi là “con gái”, thỉnh thoảng, thầy lại cõng tôi đùa vui rất thoải mái. Có lần tôi hỏi họ tên đầy đủ của thầy. Thầy trả lời tỉnh queo:
- Tên tôi là Nguyễn Châu Hưng.
Tôi cười, nụ cười hồn nhiên của một cô học trò mười tuổi. Thật ấm lòng biết bao, thầy đổi tên mình theo tên tôi cơ đấy! (vì tôi là Nguyễn Châu Anh mà!)
Tôi vốn là đưa học trò cá tính, học rất tài tử. Chỉ khi nào đặt vào một tình huống cấp bách mới chịu làm bài. Lại còn có thêm  cái bệnh cẩu thả, trình bày bài toán mà dài dòng như kiểu làm văn, và cả cái bệnh quá tự tin nữa. Tôi biết. Cô giáo chủ nhiệm tôi vẫn nhắc nhở luôn mà! Nhưng tôi không biết cách sửa. Nhiều lúc còn tặc lưỡi: “Thôi kệ!” Thế mới là cá tính chứ!
Thầy phân tích, lí giải tác hại của những điều đó. Tôi không thích nghe lí luận dài dòng.  Thầy quyết định chữa bệnh cho tôi. Thầy không ra bài tập về nhà cho tôi như các bạn. Thầy bảo:
- Châu Anh sẽ làm bài tập tại lớp.
          Bao nhiêu buổi học, thầy xoay tôi nhừ tử. Có lúc làm được bài khó trong thời gian ngắn, tôi nhìn thầy như ngầm bảo: “Thầy thấy chưa, em làm được mà, cần gì phải lúc nào cũng cặm cụi đâu?”. Thầy không nói gì.
           Một bữa, thầy giao cho tôi bài toán cực khó và bảo:
- Bài toán này có thể làm nhiều cách, nếu con làm được  gọn gàng, nhanh chóng, thầy sẽ thưởng, một phần thưởng cực kì hấp dẫn.
          Đối mặt với thách thức  với tôi là một điều thú vị. Tôi cảm thấy phấn khích thật sự. Cắm cúi, tôi làm bài. Một cách. Dài quá! Cách thứ hai, dài hơn. Tôi bắt đầu nản chí. Cuối buổi, tôi đầu hàng.Tiếc và giận mình quá. Thầy cười. Rồi thầy giải bài toán đó. Cách làm của tôi, thầy rút gọn lại, đơn giản và dễ hiểu bao nhiêu. Tôi bắt đầu nhận ra phản ứng của liều thuốc mà thầy ngầm  kê đơn. Thầy giải tiếp nhiều cách khác, cách nào cũng hay, cũng thú vị. Ánh mắt thầy lấp lánh niềm vui. Tôi cúi đầu suy ngẫm. Bài học cho sự tài tử, sự tự tin quá mức của mình. Buồn. Nhưng không thể không phục. Thầy là thầy thuốc tâm lí của tôi.
           Với các bạn khác, mỗi người mỗi cá tính, mỗi người một trình độ, thầy chẳng bao giờ quát mắng mà bày vẽ tận tình, tỉ mỉ cho từng bạn. Vì thế, nhóm chúng tôi chẳng ai là không yêu thầy. Nhưng chẳng ai dám lười biếng, quay cóp hoặc dựa dẫm trong học tập đâu. Có lần, thầy bảo quyết định cho một bạn nghỉ vì thái độ học không tốt, hay chép bài bạn mà không chịu làm bài. Chúng tôi thương bạn, xin thầy cho một cơ hội. Thầy khen chúng tôi đoàn kết, biết yêu thương và giúp đỡ bạn. Nhưng xin cho bạn ở lại học là quí, giúp bạn sửa khuyết điểm lại càng quí hơn. Chúng tôi thật may mắn vì được gặp thầy.
                                                        ***
         
          Tôi vinh dự được đi dự thi “Olimpic toán tuổi thơ” cấp tỉnh ở Diễn Châu.
May thay có thầy đi cùng. Tôi vui lắm. Lên xe, tôi lại ngồi bên thầy, véo von bao nhiêu là chuyện, mở cho thầy nghe những bài hát mà tôi yêu thích. Thầy ôm tôi vào lòng, động viên tôi cố gắng giữ được vị trí của mình như đã đạt được ở cấp huyện. Tôi  thầm hứa không phụ lòng thầy.
          Đêm đó, trăng vành vạnh tròn, lửng lơ giữa bầu trời thăm thẳm. Gió biển thổi vào lồng lộng, không khí thật mát mẻ, dễ chịu. Mọi người dạo chơi, đi siêu thị, còn tôi và Trần Trang vẫn mải miết ôn tập. Chúng tôi ôm sách sang thầy. Thầy vẫn thế, ân cần giảng bài cho chúng tôi. Mỗi lần giải xong bài, thầy lại hất mái tóc lên, vuốt nhẹ về phía sau- thói quen mà- thật sành điệu! Còn một bài nữa thầy trò chúng tôi loay hoay mãi chưa xong.Cho đến khi thầy Tú trưởng đoàn giục về nghỉ chúng tôi mới về. Thầy bảo, nếu nghĩ được, sớm mai thầy sẽ giảng cho.
          Đang sửa soạn đi ngủ, điện thoại reo. Thầy gọi chúng tôi. Bài toán đã giải xong. Khó, phức tạp quá! Thầy không nản, giảng đi giảng lại cho chúng tôi hiểu mới thôi. Tôi phục trí tuệ và nhân cách của thầy. Giấc ngủ đêm ấy, tôi mơ về thầy, về các bài toán, một giấc mơ êm đềm…
          Sáng hôm sau, tôi bước vào phòng thi với một tâm trạng hồi hộp. Tôi lo. Ba mươi phút, mười sáu bài toán, tôi chỉ giải được mười bài. Bài toán giải đơn giản mà lại không làm được. Bài học thấm thía, đau đớn cho cái thói tự tin quá mức của mình. Tôi cắm mặt lê bước về phòng nằm thõng thượt, nước mắt không chảy được.
          Cộc…cộc…cộc. Trần Trang ra mở cửa.Thầy! Mặt thầy phờ phạc, tóc bù lên, đôi mắt buồn không giấu nổi nỗi thất vọng nhưng thầy vẫn cười. Nụ cười ấy trước đây khiến tôi ấm lòng bao nhiêu thì bây giờ lại khiến tôi xót xa bấy nhiêu. Tôi lặng im, không nói vì không thể cất thành lời. Cổ họng tôi nghẹn đắng lại. Câu: “Thầy ơi, em xin lỗi.” tôi đành phải nợ lại.
          Thầy nói với mẹ:
- Mình buồn một, nó còn buồn mười, buồn trăm, thôi đừng trách cháu.
Mẹ trả lời thầy:
- Cháu nó buồn, muốn xin lỗi thầy mà không dám, mong thầy thông cảm. Em nghĩ, đây cũng là một bài học cần thiết cho cháu sau này. Với em, chuyện đó không nghiêm trọng, em chỉ nghĩ cháu nó phụ công và lòng tin tưởng của các thầy các cô…
          Mẹ hiểu tôi đã đành, thầy cũng thông cảm cho tôi. Nỗi buồn lại dâng lên.
          Chiều. Nắng  trên 400.Mồ hôi mồ kê ai nấy mướt như tắm. Tôi bước vào phòng dự phần thi đồng đội. Không còn sự tự tin nữa. Năm phút cho một bài toán. Hai phút, tôi nộp bài, nhẹ nhõm, nhường chỗ cho Khánh Ly. Mọi người tíu tít hỏi. Tôi tự tin minh làm đúng. Bỗng, tất cả chao đảo, nhòe nhoẹt cả đi. Tôi nhận ra mình điền sai kết quả. Cách giải đúng mà điền kết quả sai thì cũng bằng thừa.
Mẹ trách tôi sai ngớ ngẩn. Bực mình, tôi gắt:
- Mẹ cứ mắng đi, mắng cho hết cái cuộc thi này đi!
          Mẹ im lặng rồi nhắc tôi phải gặp để nói chuyện với thầy. Tôi vẫn nín thinh.
          Chiều, phụ huynh tổ chức cho cả đoàn đi tắm biển. Thầy Tú đã nhận kết quả. Tôi được năm mươi điểm. Giải ba. Con số không hề chờ đợi. Tệ hơn nữa, từ vị trí số một của đoàn, tôi tụt xuống thứ tư.
          Gió biển cứ lồng lộng thổi, làn nước mặn mà của biển  làm cho tôi nhẹ nhõm đi phần nào. Tôi chẳng dám nhìn thầy và thầy Tú. Thầy không trách nhưng thầy Tú thì bảo:
- Tưởng là được vào đội tuyển của tỉnh đi thi ở Cà Mau, không thì cũng được giải nhất, giải nhì chứ thế này thì buồn thật.
 Nước biển mặn nhưng không thể chát bằng nước mắt tôi!
Đến bây giờ con vẫn còn nợ thầy một lời xin lỗi, thầy ơi!...

Thứ Năm, ngày 13 tháng 8 năm 2015

KHOE TIẾP!

  Nhân dịp kỉ niệm 40 năm thành lập trường, tôi được giao trách nhiệm biên tập Nội san. Rất vui là sau khi thông báo trên PB, các em học sinh cũ đã gửi bài về cho tôi và mong được góp mặt trong nội san của trường. Đây là tác phẩm của em Nguyễn Thị Hoa Lý học sinh trường THCS Thị trấn Quỳ Hợp khóa 2004 -2009. Nay em đang học tại khoa Toán, trường ĐHSP Vinh.

EM GHÉT HỌC VĂN!

    Đi học là hạnh phúc!!!... Mà được nghỉ học lại là hạnh phúc lớn hơn!!!...
    Đó là châm ngôn đến trường của tôi, và có lẽ cũng là châm ngôn của phần đa học sinh trên thế giới. Còn gì khổ hơn việc mỗi sáng phải thức dậy thật sớm để vác cả một bị sách tới trường. Nghe được thầy cô nói bao nhiêu chữ lại buồn ngủ bấy nhiêu. Khổ ơi là khổ! Tính ra, mỗi tiết học tôi mất 45 phút, mỗi ngày tôi mất 225 phút, mỗi tuần là 1350 phút, thế là mỗi năm tôi mất hẳn 48600 phút chỉ để... chùi sạch nhẵn chiếc ghế nhà trường. Nói tới học thôi tôi đã thấy đủ ngán rồi, mà nhắc đến học văn thì lại càng ngao ngán trầm trọng. Những lời giảng say sưa, và giọng nói ngọt ngào của cô kéo cả tâm hồn tôi bay bổng … lên tận ngọn cây. Vậy mà mỗi lần thấy tôi ngơ ngẩn, ngẩn ngơ thì các cô lại gọi tôi đứng dậy trả lời câu hỏi, hại tôi mặt đỏ bừng bừng. Từ ngọn cây cao tít, tôi trèo một lèo xuống tận gốc, hận không có cái cuốc cái xẻng nào để đào cả gốc cây ấy lên cho thân tôi có cái lỗ mà chui…
     Tôi ghét học văn cũng có, mà sợ cũng có. Bởi thế khi cái Thảo lớp trưởng hớt hải chạy từ văn phòng về báo cho cả lớp một câu xanh rờn:
    - Cô dạy văn mới nghiêm hơn cô Huê nhiều!!!
 tôi giật mình thon thót. Chỉ mới cô Huê thôi tôi đã  sống dở chết dở rồi, nay lại thêm một cô khác nghiêm hơn thì chắc tôi không sống nổi nữa…
   - Cả lớp nghiêm!
 Hiệu lệnh của nhỏ Thảo được cả lớp thực hiện răm rắp. Tôi khép nép đứng sau lưng cái Nga, lòng không khỏi hồi hộp dõi theo từng bước chân cô. Bắt gặp một nụ cười tươi thật tươi tôi mới thở phào nhẹ nhõm, bụng thầm trách nhỏ Thảo, cô hiền thế mà nó hù tôi hết hồn. Cái tướng cô hiền là vậy nên mới ngay buổi đầu tiên tôi đã yên tâm giải quyết các bài tập tối qua bỏ dở. Say sưa cũng với mấy con số, tôi không biết cô đã đứng đầu bàn nhìn tôi chằm chằm từ lúc nào. Chỉ khi nhỏ Hương bên cạnh thúc một cái, mặt tôi mới giật mình… Cô lăng lẽ đi lên bục giảng, còn tôi thì thậm thụt nhét lại mớ bài tập vào ngăn bàn. Chắc cô buồn lắm. Tôi thấy được điều đó trong đôi mắt của cô. Tự nhiên tôi thấy có lỗi vô cùng… Trong đời học sinh, tôi đã không ít lần bị thầy cô cho ngồi sổ đầu bài vì cái tội không tập trung hay học môn này trong giờ môn nọ. Bị lỗi nhiều rồi cũng chai, việc ngồi sổ đầu bài như là một lẽ tự nhiên mà với tôi ai chưa từng trải qua thì không phải là học sinh. Vậy mà bây giờ tôi lại ăn năn đến vậy. Có lẽ do ánh mắt ấy. Ánh mắt buồn thăm thẳm mà tôi nhớ mãi…
     Cô nhìn quanh lớp, dừng lại ở tôi thật lâu:
     - Cô biết các em học thiên về khối A nên chán ghét môn văn của cô, có khi cũng ghét cô nữa. Nhưng ghét hay thích cũng chỉ là do suy nghĩ của các em thôi, nếu thay đổi suy nghĩ mà hoàn thiện thì có lẽ những học sinh khối A như các em còn có thể viết văn hay hơn học sinh khối C  đấy, bởi các em có một tư duy khoa học, rõ ràng và chính xác. Các em nên biết, thay đổi suy nghĩ sẽ thay đổi được cả một con người.
    Tôi vẫn cúi gằm xuống bàn suy nghĩ những lời cô vừa nói. Phải công nhận là tôi rất ghét môn văn, ác cảm luôn với các cô dạy văn. Cứ mỗi lần tới giờ văn là lại ngửa mặt lên kêu trời. Tôi cũng không học được một tiết văn nào cho tử tế. Khi thì tôi ngồi làm bài tập toán, khi thì ghi lại vở sử, còn không có bài tập gì để mà làm thì tôi lại chống cằm, nhìn bộ chăm chú nhưng tôi chẳng nghe gì, chẳng nghĩ gì hết! Dẫu thế nhưng điểm văn của tôi các năm trước cũng không đến nỗi tệ. Văn mẫu đầy rẫy ra đấy, hơi sức đâu để cô đọc cho hết mà nhận ra mình chép ở cuốn nào? Thường thì điểm 8 kèm theo lời phê cũng rất...vô cảm: “Em có hiểu đề, bài làm được.” Mà cần gì lời phê? Tôi chỉ cần về nhà, giơ con điểm 8 ra với “hai cụ”, thấy khuôn mặt họ giãn nở, thế là ổn. Trong đầu tôi có gì chỉ có trời mới biết, nhưng trời lại ở tít trên cao!
 Nghe mấy khóa trước kháo nhau, cô này tinh lắm, chép quyển nào, trang nào là cô đọc ra vanh vách. Nhưng tôi không ngán! Vỏ quýt dày có móng tay nhọn, lo gì! Bài viết  số 1 là bài đầu tiên tôi chăm chút từng tí. Từng câu văn, đoạn văn  được tôi chọn lựa tỉ mẩn từ quyển văn mẫu này sang quyển văn mẫu khác. Thỉnh thoảng lại chép thêm ít lời giảng của cô vào. Thế là ngon lành. Tôi đọc đi đọc lại kiệt tác của mình, đầu gật gù hài lòng về tài gom góp nhặt nhạnh những tinh hoa văn hoá của mọi người để biến nó thành của mình, lòng chắc mẩm bài này sẽ được đánh giá cao. Cô sẽ trầm trồ khen ngợi, sẽ đọc bài tôi trước lớp, sẽ đưa bài của tôi cho các giáo viên khác cùng xem. Rồi, biết đâu đấy, một nhà báo nào đó sẽ được thưởng thức tác phẩm của tôi, cũng trầm trồ khen ngợi và ảnh tôi sẽ hơn hớn trên mặt báo bên cạnh cái tít gây sửng sốt: “ Một thiên tài văn học mới xuất hiện”. Vì tôi nghe nói cô có bạn là nhà báo, kiểu gì cô chẳng đem ra mà khoe! Có trò giỏi thì cô hãnh diện lăm lắm! Hì...lấy thành tích của trò để đánh bóng tên tuổi của cô, tại sao không? Tôi trông mong tới ngày trả bài, cái viễn cảnh rực rỡ mà tôi đã vẽ lên ấy ngày càng gần mà tôi vẫn cảm thấy lâu thật lâu...
    Cuối cùng thì cái ngày huy hoàng mà tôi mong đợi cũng đã đến. Dõi theo từng bước chân cô đang đến thật gần mà tim tôi như muốn vỡ tung ra. Nhưng khi nhận được bài từ tay cô, cả thế giới trước mắt tôi như sụp đổ. Một con 3 rõ to… Tôi không thể tin được bao công sức tôi bỏ ra lại thành ra thế này. Tôi hậm hực vò nát bài, úp mặt xuống bàn nức nở. Trái tim nhàu nát đau thắt. Những giọt nước mắt trào ra. Tôi đã nghĩ đó là lần đầu tiên cũng là lần cuối cùng tôi chăm chút cho môn văn. Trong lúc đầu óc tôi u mê và tối tăm nhất, tôi nắm chặt bàn tay: Cô thù mình nên cho điểm kém. Nghĩ đến đây… không hiểu sao đôi mắt đen tròn của cô lại hiện ra, nụ cười rất hiền, rất đẹp… Nụ cười ấy, đôi mắt ấy ? Sao có thể. Không, không. Con người ấy sẽ không dùng việc công trả thù riêng đâu. Không lẽ có hiểu nhầm gì chăng ? Tôi bình tâm lại, tôi lấy tờ kiểm tra nát bét trong ngăn bàn ra để xem lại lời phê:  “ Bài văn đậm chất… chép tài liệu. Viết văn là phải có cái hồn của mình em ạ.” Cái dấu ba chấm đầy mỉa mai, như một nụ cười chế giễu! Nhưng câu thứ hai trong lời phê làm tôi tỉnh ngộ. Hoá ra viết văn không chỉ đơn thuần là nhặt góp tinh hoa của người khác để thành của riêng mình. Vậy mà tôi cứ tưởng...Ôi, điểm 3 tội tình!
    Giờ trả bài văn số 2…
 “Bài viết có nhiều tiến bộ. Dù còn vụng về và đôi chỗ ngớ ngẩn nhưng em đã bắt đầu đưa được cái hồn của mình vào bài viết rồi đấy”
   Tôi run run cầm con 7 trên tay, mắt nhoè đi. Chưa bao giờ tôi thấy hạnh phúc như thế này. Dù rằng cái viễn cảnh huy hoàng mà tôi vẽ ra chưa trở thành hiện thực, dù rằng tôi chưa trở thành thiên tài văn học, dù rằng chúng không mĩ mãn như trước đây, và con điểm 7 cũng không phải là cao nhất nhưng tôi cũng thấy sung sướng vô cùng. Chỉ mong cô hiểu được tấm lòng em gửi qua mỗi bài văn.
 Từ đó, tôi đã thay đổi thái độ và phương pháp học của mình. Không chỉ riêng môn văn mà cả những môn học khác. Nhỏ Thảo liếc xéo: “Mày thay đổi thực sự rồi Lý ạ” Tôi chỉ cười. Cô nói đúng, thay đổi suy nghĩ sẽ thay đổi được cả một con người.
 Oái ăm thay cho cuộc đời học sinh, em lại gặp cô, người đã làm em không thể ghét nổi môn văn nữa. Lần đầu tiên trong đời em thốt lên rằng: “Em yêu văn như yêu chính cô vậy…”
                                                Hoa Lý – ĐHSP Vinh
 

     

Chủ Nhật, ngày 09 tháng 8 năm 2015

CÔ MÃI LÀ “BÉ LÊN BA”

(Thân yêu tặng các cô giáo mầm non)
Em cứ lớn dần lên
Thu qua thu lại tới
Rồi em lên lớp trên
giã từ thời thơ dại.
Còn cô thì cứ mãi
với bài “Bé lên ba...”

Cô vẫn hát vẫn ca
vẫn nặn hình, ghép chữ
vẫn tô màu xanh đỏ
cho bức tranh chú gà
vẫn hỏi thật thiết tha:
“Ồ sao bé không lắc?”

Bỗng hôm nay bắt gặp
ánh mắt lạ mà quen
- Cô ơi còn nhớ em
trò cũ cô ngày trước?
Em đưa con đến lớp
Cô ngỡ ngàng nhận ra
Ôi tiếng chào ngày xưa
giờ đậu trên môi bé!
còn cô thì vẫn thế
mãi là “Bé lên ba!”

Kết quả hình ảnh cho hoa cúc vàng đẹp





Thứ Ba, ngày 04 tháng 8 năm 2015

MẸ VÀ CON GÁI

(Tặng con gái yêu)

Mẹ là chiếc lá
Xanh thẫm mùa thu
Con: lá non tơ
Mùa xuân mướt mát.

Mẹ là nồi đất
Vùi trong bếp tro
Con: nồi i-nốc
Đặt trên bếp từ.

Mẹ là ngựa già
Đường trường mỏi bước
Con:  cô mèo mướp
Cuộn tròn nệm êm.

Mẹ: cây chuối buồng
Oằn mình vì nặng
Con: mầm chuối thẳng
Mỗi ngày vươn cao.

Mẹ: trăng khuyết hao
Những ngày cuối tháng
Con: trăng chưa tròn
Mỗi đêm thêm sáng

Giờ: mẹ lẻ bóng
Một mình đơn côi
Mai: con nên đôi
Mẹ cười hạnh phúc!

                     NT- 4/8/2015
             




Thứ Bảy, ngày 01 tháng 8 năm 2015

PHƯỢNG VÀ VE

                                 Nhật Thành - Thơ cho thiếu nhi
                                      

     “Mẹ, mẹ ơi ! Con biết
       Vì sao khi hè về
       Không gian đầy tiếng ve
       Còn Phượng thì rực đỏ.”
                     Vuốt tóc mềm óng ả
                    Mẹ bảo: “ Nói nghe nào!”
                   Ghé tai mẹ thì thào
                    Bé nói điều bí mật:
                 “ Vì Phượng kia chăm học
                     Lại luôn biết nghe lời
                    Trong suốt chín tháng trời
                    Gom đầy mười đỏ chót!
     Còn Ve – vì lười nhác
     Nên thiếu điểm nhiều môn
     Cô bảo hè phải  ôn
     Sang năm còn thi lại    
    Thế là ve đành phải
    Suốt mùa hè ve…ve…”


Thứ Tư, ngày 29 tháng 7 năm 2015

CÂY RAU NGÓT.

                                               
  Đứng nơi góc vườn, nhưng nó vẫn xanh tốt, vẫn mơn mởn. Dễ hiểu thôi, ngày ngày nó  cần cù, chăm chỉ tích góp dinh dưỡng từ mẹ Đất để lớn lên. "Cùng trong một mảnh vườn, đứng chỗ nào chẳng được, miễn là có ích"-  Nó nghĩ thế, dù vẫn biết giữa vườn thì không gian rộng thoáng hơn, bạn bè ba bề bốn bên đông vui hơn, lại được chủ vun luống, bón phân, tưới tắm đầy đủ hơn. Nhưng  cây nào cũng chen chúc ra giữa thì chẳng lẽ góc vườn bỏ hoang?
  Một ngày,  cây mồng tơi gần đó vươn cái vòi mập mạp sang làm quen. "Ừ, có bạn thêm vui, trên đời này mấy ai sống cô đơn, vì như thế chẳng khác nào sống mà như chết." Nó nghĩ và vui vẻ bắt tay Mồng Tơi.
  Ngày tháng qua đi, Mồng Tơi quấn lấy Ngót không rời. Có Ngót làm chỗ dựa, Mồng Tơi thỏa sức vươn dài, mọc thêm nhiều cái vòi khác trùm kín thân Ngót. Bị  lá của Mồng Tơi dày, rộng che gần hết, những chiếc lá  mỏng mảnh, nhỏ nhắn của Ngót chỉ loe ngoe lấp ló tìm chút ánh nắng mặt trời một cách khó nhọc. Dù Ngót thuộc loại thân cứng, nhưng là rau, độ cứng của thân chỉ đủ để đứng được một mình, không phụ thuộc vào ai. Giờ có thêm Mồng Tơi, cành của Ngót oằn lả xuống. Nhiều khi cảm thấy mệt mỏi gần như kiệt sức. Nhưng Ngót không nỡ và không thể thoát ra khỏi những dây Mồng Tơi đang riết chặt lấy mình. Nó không thể vươn lên, không thể tỏa ra để có thêm nhiều lá mới như bao bạn bè khác cùng trang lứa.
  Rồi  những ngày nắng hạn đến. Nước trong ao hồ sông suối đều cạn. Giếng chỉ đủ nước dùng cho những sinh hoạt tối thiểu của chủ. Trời đổ lửa xuống mảnh vườn. Mồng Tơi cứ vàng dần, vàng dần và héo quắt đi. Rễ Mồng Tơi không đủ sức đâm sâu vào lòng  Đất để vững vàng trước sự đe dọa của Trời. 
  Mồng Tơi chết lả trên thân Ngót. Ngót buồn, trơ cái thân tàn tạ sau những ngày làm chỗ dựa cho bạn. Ngót hụt hẫng, ngơ ngác vì thương người bạn đã sớm lìa Đất về với Trời. Ngót bần thần nghĩ cuộc sống sao mà ngắn ngủi, vô thường.
  Không còn bị Mồng Tơi quấn riết, Ngót lại sức dần. Giờ thì nó đã lại đứng thẳng, những chiếc lá non lại được dịp phô ra, mỡ màng, tươi tắn! 
                                                   29/7/2015.
                                                 Nhật Thành

Chủ Nhật, ngày 26 tháng 7 năm 2015

CÁI GIÁ CỦA THẬT THÀ

   Chợ phiên họp vào sáng chủ nhật. Người mua kẻ bán tấp nập rộn ràng. Người bán phần nhiều là dân từ các bản làng xa xôi đem sản phẩm tự nuôi trồng hoặc kiếm được từ rừng ra chợ. Đủ thứ hàng:  rổ ốc khe lạo xạo bám đầy rêu, gùi rau dún non tơ còn vướng vài chiếc lá mục, bầy gà con lúc nhúc trong lồng, mấy con "lợn nít" thò cái mõm dài xọc qua lỗ rọ. Rồi ngô, rồi lạc, rồi nếp rẫy đặt bên cạnh bó mây, gùi giang, rổ mướp rừng... Tiếng Thái, tiếng Thổ, tiếng Kinh cứ chen lẫn thành một mớ âm thanh hỗn tạp.
  Nơi góc chợ, một lão dân bản mặc bộ đồ đen rộng thùng thình, quần dính đầy hoa cỏ may. Trên đầu lão là chiếc khăn thổ cẩm cáu bẩn. Chiếc túi dết thổ cẩm nhàu nhĩ quàng qua vai thõng xuống quá bụng.
  - Mua con lận cho tui ti. - Lão nói rất chậm  bằng tiếng Kinh trọ trẹ, phát âm không chuẩn. 
- Sao lợn sây sát hết thế kia?- Một người dừng lại hỏi.
- Chi mà khôông xay xát! Tui cho hắn ti chợ ba bốn phiên rồi, khôông bán tược mà!
Thấy hay hay, vài người nữa dừng lại trêu:
- Lợn còi cọc thế ai mua?  
- Ôi tời ơi, hắn có chịu ăn mô mà khôông còi? Đổ cám vô là hắn húc tổ hết cả máng, có rứa mới mang ti bán chớ!
  Giọng nói ngô ngô ngọng ngọng với câu nói thật thà đến ngớ ngẩn của lão làm mọi người đi qua dừng lại nhiều hơn.
- Này, bán thì phải khen lợn của mình, lão chê thế ai dám mua?
Lão cười hềnh hệch:
- Có răng nói rứa, khôông dám nói xai mô!
 Rồi lão cúi xuống, xịch lợn sang một bên, xách cái gùi đựng khoảng hơn chục chai mật ong ra phía trước:
- Khôông mua lận thì mua mợt oong cho tui ti. Hai tăm ngàn một chai tó.
- Một trăm rưỡi được không?
- Khôông tược mô, vợ tui hắn dặn hai tăm.
- Có phải mật ong rừng thật không?
Cái mặt ngô nghê ngước nhìn mọi người:
- Ôi tời ơi! Thợt hay khôông thì hỏi con oong, tui khôông biết mà!
Nói rồi lão cười, nụ cười thật hồn nhiên. Mọi người cũng cười, lắc đầu trước sự thật thà đến vụng dại của lão.
 Một người...hai người...rồi ba bốn người...lần lượt cúi xuống cầm chai mật ong và móc ví. Thoáng cái chỉ còn cái gùi không. 
 Khi mọi người hớn hở vì mua được mật ong rừng chính hiệu thì lão xách lợn bỏ vào gùi, biến vào đám đông đang ra vào nơi cổng chợ.
  Không ai biết rằng, mấy phút sau đó, lão "dân bản" đã hóa thân thành một gã trung niên mặc quần bò, áo phông, cưỡi trên chiếc xe máy vù một mạch về Nghĩa Đàn, nơi có hàng trăm cơ sở nuôi ong mà giá chỉ có 25 ngàn đồng một chai.
  

Phát âm của người Thái khi nói tiếng Kinh:
* vần:  ơn -> ân, ât -> ơt, ong -> oong, ông -> ôông, ây -> ay
*phụ âm: đ -> t, tr -> t, s -> x


        


Đây chỉ là ảnh chưng lên để khoe cây nhãn nhà tôi!


Thứ Bảy, ngày 25 tháng 7 năm 2015

HOA TRÊN ĐỈNH NÚI 10

  Ăn sáng lúc tám giờ. Na cố gắng nhai nuốt cho xong bữa. Từ hôm trên đường vào bù cho đến giờ, ngày ba  bữa  xôi, ngán tận cổ.
  Lại nhớ khi nhà có giỗ, mấy chị em háo hức vì sắp được ăn xôi. Đơm mâm cúng xong, số xôi còn thừa trong hông thầy vắt cho mỗi đứa một nắm bằng quả trứng vịt. Và cũng chừng đó thôi. Còn đĩa xôi trên bàn thờ chút nữa hạ xuống chỉ có thầy và mấy người khách được dùng. Đứa nào đứa nấy lo ăn dành, ăn từng chút một để nhem thèm đứa ăn hết. Thế mà nhiều hôm bị mẹ đánh đòn oan do trò nhem thèm ấy. Và xôi luôn là thứ thèm thuồng đối với chị em Na. Có lần, chị gái ước: “Giá mà được một cục xôi to bắng ấm tích nhỉ? Ăn cho chán!” Đứa em trai hùng hồn: “Xôi thì chán sao được, ăn cả thúng cũng không chán!”  Vào đây, Nga bảo: “ Mỗi lần có cán bộ huyện vào công tác, mang theo vài cân gạo tẻ, thế là hôm đó kí túc như được ăn cỗ”
-         Giờ ba chị em lên kho nhận lúa về giã, còn Lục và Lan đi tìm măng  nấu canh ột. – Chị Liên phân công  khi Na đang lúi húi rửa bát.
   Theo chế độ quy định, giáo viên vùng sâu mỗi tháng có 16 kg gạo. Xã sẽ lấy lúa nộp thuế của dân để cấp lương thực hàng tháng cho giáo viên. Ở đây, người ta gặt  cứ đầy một tay nắm là cột lại thành một bó, phơi ngay trên rẫy, khô rồi thì sắp vào gùi đem về. Mỗi gia đình có một cái kho cất lúa. Kho là một cái chòi cao, thường làm bên cạnh đường. Nếu kho của xã không còn, cán bộ sẽ đưa cô giáo đến hộ gia đình nhận lương thực. Mỗi yến lúa bông tính 8 kg lúa hạt. Mỗi yến lúa hạt tính 7 kg gạo. Hôm nay ba chị em đến kho gia đình ông Ún  nhận 50 kg lúa bông. Chị Liên bảo: “  Na cũng tập gùi cho quen, rồi còn lên rẫy với đồng bào.”  Chị Liên gùi 30kg, đi thoăn thoắt. Gùi của Nga 20kg. Na đi sau, láu táu : “Đưa mình thử!” Vừa ngoắc được quai gùi vào trán, Na loạng choạng suýt ngã. Lấy thăng bằng, bặm miệng bước. Mới đi một quãng ngắn, đầu tê rân rân, mắt hoa lên.  Na ngồi bịch xuống, chiếc gùi nghiêng chực đổ.
    Na đã từng mê mẩn đứng nhìn những người phụ nữ Thái giã gạo, thấy hết sự khỏe khoắn, mềm mại, uyển chuyển của họ. Váy quấn ngang ngực, để lộ vai trần cánh tay trần, cả thân hình nhún nhịp nhàng đều đặn. Có khi hai người, ba người cũng giã  một cối. Chày lên chày xuống thật đều, thật vui mắt. Có những chị cầm hai tay hai chày, cứ thế cụp…cùm…cụp…cùm. Những chiếc chày trơn bóng hai đầu, trơn bóng chỗ tay cầm. Nhưng bây giờ, Na là người phải thực hành.  Nâng thử chày. Nặng ơi là nặng! Nga bảo: “Lấy chày này.” Hóa ra chày bằng nhau nhưng độ nặng nhẹ khác nhau, tùy theo loại gỗ. Bước đầu tiên là bỏ lúa bông vào máng, vừa giã vừa lấy tay trở bó lúa để hạt ra hết. Na loay hoay, thật khó. Chị Liên và Nga làm thoăn thoắt. Những bó lúa nhỏ giờ chỉ còn là những bó rơm vàng óng. Lúa lại được bỏ vào cối giã. Nga và chị Liên giã chung một cối, Na giã một cối khác để tập. Na mắm môi mắm lợi  giơ chày, nhát trúng nhát trật. Mồ hôi vã ra, tay phồng rộp lên, đau đến chảy nước mắt. “Cầm chày đừng chặt quá, giữ chày cho thẳng.” Vừa làm, chị Liên vừa nhắc. “ Trước khi  dạy chữ học sinh thì phải biết vác nước, gùi lúa, giã gạo. Chịu khó mà tập đi.” Xung quanh cối của Na, gạo bắn tung tóe. Nga cười: “Gà nhà chủ hôm nay được bữa nứt diều.”
  Giã gạo về, thấy chị Lục và chị Lan đang  làm món canh ột. Đây là một trong những món ăn đặc trưng của đồng bào Thái. Măng xắt mỏng, luộc kĩ rồi xào lên với một ít cá nướng xin được của đồng bào, đổ nước vào nấu sôi. Tiếp theo là bỏ bột gạo (gạo ngâm kĩ, đổ ra cho ráo nước rồi giã thật mịn). Nồi canh sôi lục bục theo chiếc đũa quấy đều của chị. Người nấu không quen, bột gạo có thể vón cục, gọi là “sắt óc chó”, không chín được. Người không khéo léo có thể bị canh bắn lên bỏng mặt. Chị lại đổ bát sả đã giã nhuyễn vào, mùi sả thơm ấm nóng cả ngôi nhà kí túc.Chị Lan nướng xong hạt dổi, giã nhỏ rắc đều. Mùi hạt dổi béo ngậy thơm phưng phức. Bắc nồi canh xuống, chị bỏ lá lốt đã thái nhỏ và một ít ớt muỗi ( thứ ớt rừng quả nhỏ, rất cay), ít muối trắng,  rồi quấy đều. Thời gian nấu chỉ khoảng ba mươi phút, nhưng hai chị đã cặm cụi chuẩn bị nguyên liệu hàng tiếng đồng hồ trước đó.
 Chưa bao giờ Na được thưởng thức món canh ngon đến thế. Mùi thơm hấp dẫn. Canh vừa ngọt, vừa béo, vị cay ấm nồng trong dạ. Thấy Na cứ tấm tắc, chị Liên bảo:
-         Hôm sau trong bản có đám cưới hay lễ “hăng vắn”, lễ “oọc cọ” ăn món canh ột thịt gà mới sướng.
-         Họ bỏ nhiều thứ hơn mình, chị nhỉ? –Nga nói một cách hào hứng.
Chị Lục múc thêm một bát tô, cười:
-         Ngon thì ăn thêm, đỡ tốn cơm. Hôm nay còn làm được, ít hôm nữa dạy thì chịu thôi.
-         Lễ “hăng vắn”, lễ “oọc cọ” là những lễ gì?- Na tò mò.
Chị Lan im lăng nãy giờ, lên tiếng:
-         Sống lâu thì biết, cứ hỏi. 
Cả năm chị em ăn canh ột đến no, chẳng ai ăn cơm cả. Hai thầy giáo vẫn biệt tăm chẳng thấy về kí túc.
 Đầu giờ chiều có thêm một thầy nữa vào trường, sau lưng là  chiếc ba lô căng tròn. "Thầy Kỳ, giáo viên Toán Lý kiêm chủ tịch công đoàn trường." Nga nói với Na.
-         Em vào hôm qua phải không?
-         Dạ.
-         Nói Liên ghi tên vào bảng chấm cơm nhá.
Chỉ thế thôi, rồi thầy về phòng. Loay hoay một lúc đã thấy khóa cửa đi vào bản.
Đêm thứ hai ở trường, Na đang mở cuốn nhật kí để ghi ít dòng thì thấy một người lùi lũi vào phòng mình. Một thanh niên đầu tóc tốt rợp, quần ống loe lết bết quét đất. Đôi chân mốc xì với mười cái móng không thể bẩn hơn được nữa xỏ trong đôi tông Lào màu vàng cũng bẩn như chủ nhân của nó. Chẳng nói chẳng rằng, anh ta ngồi lên giường. Na vội kéo chiếc chăn bông vỏ con công thơm phức của mình quấn vào người kẻo anh ta ngồi trúng. Anh ta nhìn Na, cười cười, rồi vươn tay cầm múi chăn, kéo lại quàng lên người. “ Cho ta với, ta cũng lạnh mà!” Na hét lên: “ Không được!” rồi giật lại. Một thoáng  ngơ ngác, anh ta xoay người, bưng cả đôi chân gớm ghiếc ấy lên giường, xịch vào tận phía trong vách, nơi Na đang ngồi co rúm. Chiếc chăn bông lại bị kéo mạnh ra, anh ta quàng hẳn vào người và giữ lấy múi chăn. “ Ta một nửa, cô giáo một nửa. Chăn rộng mà!” Na đứng bật dậy, nhảy ra khỏi giường khi vừa kịp cảm nhận mùi khăn khẳn, khen khét từ anh ta xộc vào mũi.
Na hoảng hốt xô cửa chạy ra khỏi phòng. Gió lạnh thốc vào mặt ngồn ngột. Ba phòng đều có trai bản. Na lò dò theo dọc thềm đến cuối dãy nhà, chị Lan đang nằm đắp chăn ngang cổ, tay cầm cuốn sổ ghi bài hát và eo éo như  mèo ướt mưa. Thấy Na, chị  có vẻ ngạc nhiên: “Sao  lại đến đây?” Na nói rõ sự tình, chị  nghe và chỉ im lặng, thở dài.
Chị Lan vào đây đã sang năm thứ ba, nghĩa là sắp hết nghĩa vụ vùng sâu. Chị thấp béo, bộ ngực ngồn ngộn trào ra ngoài,  chiếc áo nịt ngực xem chừng quá nhỏ.  Da chị đen và tái xám. Tóc trên đầu lơ phơ, được cột túm lại một nhúm chẳng khác lông đuôi ngựa. Chị bị sốt rét nặng nên môi vốn đã dày lại thâm sì. Cằm và ngực chạm nhau, cảm giác như  không có cổ.
  Chị không nói gì thêm, Na cũng ngồi im lặng. Lâu sau, chị nghèn nghẹn:
-         Như chị, muốn có một người con trai nói chuyện cũng khó.
-         Sao chị cứ nói thế?
-         Em học sư phạm Vinh sao lên đây?
-  Chuyện dài lắm, khi nào em kể. sao các thầy cứ đi vào bản mất tăm thế chị?
Chị ngồi bó gối, nói rủ rỉ . "Thường thì đi uống rượu cần, đêm nào mà trong bản không có nhà mở vò rượu. Thời gian này  thì  đi lùng mua khỉ về nấu cao. Còn thầy Kỳ thì đi đổi hàng. Thầy mang thuốc lào, cá khô, kẹo nu-ga... vào đổi mộc nhĩ, đổi măng khô, đổi xương khỉ, xương trăn, xương hổ...Đồng bào ở đây thật thà, thầy giáo nói thì tin răm rắp. Hàng của thầy  gói thành từng gói, còn hàng của dân thì cân lên. Thầy lấy cân đĩa để cân, và bao giờ cũng trừ một lạng đĩa. Khi cân, họ chỉ  để ý kim đừng  lệch già, còn đọc mấy lạng mấy cân là việc của thầy, họ không bao giờ nghi ngờ. Có hôm, thầy cân mộc nhĩ, xướng 1 lạng, chị chủ nhà đứng ngẩn ra một chút rồi thắc mắc: “Ô, thế ra trừ bì rồi, mộc nhĩ không được lạng nào à?” Biết lỡ lời, thầy chữa: “Vì nó quá ít ấy mà. Nhưng thôi, thầy vẫn cho 1 gói thuốc lào.” Chị ta  cảm ơn rối rít, bảo thầy tốt lắm, tốt lắm!"
  Na há hốc mồm nghe chị kể, vừa buồn cười, vừa xót xa.
Chị kể tiếp: "Vào trong bản mua gà, cứ con nào to nhất, béo nhất thì bắt. To nhỏ gì cũng 5 đồng. Hôm nào không có gà to, bảo gà nhỏ thế này 3 đồng thôi. “ Ô, không được mà. Nó nhỏ thì hôm sau nó to, chưa bắt thì nó còn sống với bạn nó đó, lo gì.” Còn mua chuối thì không bao giờ nguyên nải. Cứ một đồng ba quả thì phải tách rời từng 3 quả một mà tính tiền. Cô giáo mua thì bán, không thêm quả nào hết. Nhưng xin thì cho cả buồng cũng không phân vân. Gạo thóc cũng vậy, nếu cô giáo thiếu, có thể cho cô một gùi lúa mang về mà giã. Đói cơm thì vào bản, xem trong ép còn xôi cứ thế lấy mà ăn."
 Ngồi nghe chị kể chuyện, Na nhận ra một điều, con người ta ai cũng có nhu cầu sẻ chia, tâm sự. Nhưng vì một sự mặc cảm nào đó mà họ phải tự thu mình lại như con ốc sên thu mình trong cái vỏ lạnh ngắt và khô cứng mà thôi.
-         Chị à, vậy khi nào có thể họp hội đồng được? – Na kéo đề tài về hướng mình quan tâm.
-         Phải chờ đủ giáo viên đã. Thường thì cuối tháng chín, nhưng năm nay chưa biết.
-         Là sao?
-         Nghe nói giờ vẫn chưa tìm ra người làm hiệu trưởng.
-         Ơ, hôm trước thầy hiệu trưởng ra đón bọn em vào đó thôi?
-         Thầy Thoại đã có quyết định nghỉ hưu rồi. Tuy nhiên, thầy nhận với phòng là giúp ổn định cơ sở vật chất đầu năm cho trường. Người mới vào khó có thể vận động phụ huynh làm trường được. Hôm trước thầy kết hợp ra huyện có việc rồi đưa các em vào, còn bình thường thì cử dân quân.
Ra thế. Na tò mò hỏi tiếp:
-         Thế chẳng lẽ phòng giáo dục không dự định nhân sự trước khi cho thầy về hưu?
-         Chuyện ngoài kia ai biết. Nhưng làm hiệu trưởng ở đây phải là người thông thạo tiếng Thái và phong tục của  đồng bào, không dễ đâu. Vào đây, ai cũng tính vài ba năm để ra, tội gì mà nhận làm lãnh đạo. Giáo viên địa phương chỉ có thầy Thoại có bằng cấp hai, làm hiệu trưởng hàng chục năm rồi. Còn mấy người nữa mới học xong cấp 1, đào tạo cấp tốc một năm, thậm chí  ba tháng về dạy học. Viết chữ còn sai chính tả, nói năng chưa rành mạch, làm được gì?
Na đứng dậy, bước lại cửa nhìn ra. Bản làng  đã yên ắng chìm vào giấc ngủ. Gió mùa thu lang thang trong màn đêm mênh mông.

HẾT CHƯƠNG I

Bạn đọc blog yêu mến!
Tác giả chân thành cảm ơn mọi người đã chịu khó theo dõi HOA TRÊN ĐỈNH NÚI và nhiều người đã có những góp ý quí giá cho tác giả trong suốt thời gian qua. Với cách kể chuyện theo kiểu "dung dăng dung dẻ" chắc làm nhiều độc giả nóng ruột. Theo hành trình của Na trong chương I này (từ p1 đến p10), tác giả muốn người đọc hình dung rõ về bối cảnh của NHỮNG CÂU CHUYỆN TRONG BÙ sẽ kể trong phần tiếp theo ở chương II. Nếu chương I là hình ảnh cuộc sống phẳng lặng "như mặt nước hồ thu" thì chương II sẽ là "dòng sông cuộn xoáy trong mùa lũ". Có thể nhiều bạn đọc sẽ bức xúc cho rằng, hiện thực ấy không thể chấp nhận được! Nhưng xin mọi người hiểu cho, tác giả viết HOA TRÊN ĐỈNH NÚI theo dạng hồi kí, mà hồi kí luôn tôn trọng sự thật, những gì người viết đã trải qua, đã chứng kiến. Trong chương I, hẳn mọi người đã nhận thấy nhiều chi tiết từng kể trong NGƯỜI MIỀN NÚI trước đây được nhắc lại là vì thế.
 HOA TRÊN ĐỈNH NÚI muốn nói với mọi người rằng, cuộc sống ngoài đời không phải lúc nào cũng đẹp như lời bài hát: 
" Cô giáo dạy đàn em thơ ngây
Yêu núi rừng ruộng nương quê hương
Cô giáo hiền như con nai rừng..."
  Có điều dòng sông mùa lũ đi qua đã để lại  bãi bồi phù sa màu mỡ!
  Ý định là thế, nhưng chỉ còn một tuần nữa là hết hè. Việc trường, việc nhà bộn bề, thời gian cho văn chương rất ít ỏi. (Nếu tác giả  cưới chồng nữa thì chắc là...nghỉ luôn. He he...)
Chúc và mong bà con làng ta dù có yêu anh Phây vẫn luôn nhớ về cụ già Blog!